Alimenty na rzecz dzieci
Co do zasady rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci – dotyczy wszystkich dzieci, niezależnie od tego czy pochodzą ze związku małżeńskiego, czy też ze związku pozamałżeńskiego. Wszystkie bowiem dzieci mają takie same prawa do otrzymywania alimentów ze strony rodzica, który nie wywiązuje się dobrowolnie z tego obowiązku. Za wyjątkiem sytuacji, gdy dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania, dopóki dziecko jest małoletnie – rodzic ma obowiązek utrzymywać dziecko. Warto jednak podkreślić, iż osiągnięcie przez dziecko, nie skutkuje automatycznie wygaśnięciem obowiązku alimentacyjnego. Prawo do alimentacji zależne jest bowiem od tego, czy dziecko jest już w stanie samodzielnie się utrzymać, czy też nie. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie określa żadnej granicy wieku, po osiągnięciu której dziecko bezwzględnie traci prawo do alimentów. Przykładowo, jeśli dziecko kontynuuje naukę, by zdobyć zawód, jeśli jest chore, niepełnosprawne – rodzice nadal mają obowiązek je utrzymywać. Nie oznacza to jednak, że dziecko ma prawo do alimentów tak długo, jak się uczy, np. do 30 roku życia. Jeżeli osiągnęło już etap edukacji pozwalający na zdobycie zawodu i usamodzielnienie się, a w konsekwencji podjęcie pracy i samodzielne utrzymanie się – rodzic może starać się o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Tak samo w sytuacji, gdy dorosłe dziecko jedynie pozornie kontynuuje edukację – np. co roku zmienia szkołę, żadnej nie kończy, nie uczęszcza na zajęcia. Nadto, jeżeli świadczenie alimentacyjne względem dziecka pełnoletniego jest dla rodzica połączone z nadmiernym dla niego uszczerbkiem – to również może się starać o uchylenie tegoż obowiązku. W sprawach o alimenty nie ma reguły, Sąd każda sytuacje ocenia indywidualnie. Należy mieć na uwadze, że w wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego (np. przygotowywanie posiłków, opieka w chorobie, wspólne spędzanie wolnego czasu). W takim wypadku świadczenie alimentacyjne od pozostałych zobowiązanych skutkować będzie proporcjonalnym zwiększeniem. Warto pamiętać, że w czasie trwania procesu o rozwód lub o separację, nie może być wszczęta przed sądem rejonowym odrębna sprawa o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację. Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, Z kolei postępowanie w sprawie o alimenty wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację, ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację co do świadczeń za okres od jego wytoczenia, a sąd rejonowy przekazuje akta sądowi okręgowemu, prowadzącemu sprawę o rozwód/separację. Odnośnie spraw alimentacyjnych – zapraszamy do zapoznania się z naszymi innymi artykułami w tej materii. Gdyby zaś potrzebowali Państwo wsparcia w zakresie spraw z wiązanych z ustaleniem, podwyższeniem, tudzież zmniejszeniem alimentów- zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.
Alimenty
Zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego alimenty służą zapewnieniu środków utrzymania, chodzi tu o bieżące potrzeby, takie jak wyżywienie, ubranie, wypoczynek, koszty leczenia, koszty utrzymania mieszkania czy rehabilitacji, a w miarę potrzeby to także zapewnienie środków wychowania, m.in. kształcenia, tym członkom rodziny, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich uzasadnionych potrzeb. Czym jest obowiązek alimentacyjny? Alimenty to obowiązek, który obciąża krewnych w linii prostej (dziadkowie-rodzice-dzieci-wnuki), rodzeństwo (brat-siostra) oraz wzajemnie małżonków, który polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. W określonych sytuacjach, jeśli odpowiada to zasadom współżycia społecznego obowiązek alimentacyjny może zostać orzeczony także pomiędzy byłymi małżonkami, jak i również pomiędzy dzieckiem a mężem matki, dzieckiem a żoną ojca (czyli pomiędzy pasierbem a ojczymem/macochą). Co do zasady, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Natomiast krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Obowiązek utrzymania i wychowania dzieci ciąży przede wszystkim na ich rodzicach. Jeżeli zaś rodzice nie są w stanie w całości lub w części sprostać swoim obowiązkom alimentacyjnym względem dziecka, skutkiem czego mogłoby ono znaleźć się w niedostatku – w grę wchodzi subsydiarny obowiązek dalszych krewnych – np. dziadków. Z kolei obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. W zakresie zaś obowiązku alimentacyjnego ojczyma/macochy względem pasierba, tudzież pasierba względem ojczyma/macochy pod uwagę bierze się przede wszystkim zasady współżycia społecznego. Kto jest uprawniony do otrzymywania alimentów? Klasycznymi sytuacjami są alimenty należne dzieciom od rodziców, a w określonych sytuacjach alimenty między tak obecnymi, jak i byłymi małżonkami. – szczegóły w innych naszych artykułach. Nadto, uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku, przez co rozumie się stan, w którym dana osoba nie może własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części. Z kolei usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku. W jakiej wysokości Sąd zasądza alimenty? Zakres świadczenia alimentacyjnego zależny od usprawiedliwionych potrzeb Uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości Zobowiązanego. Co znamienne, przez majątkowe możliwości Zobowiązanego rozumie się nie tylko wynagrodzenie, które Zobowiązany, czyli Pozwany otrzymuje w chwili orzekania o alimentach. W sytuacji bowiem, gdy Pozwany nie pracuje – ale jest zdolny do pracy i może pracować albo pracuje, ale wykazuje oficjalnie zarobki znacząco poniżej swoich kwalifikacji i możliwości zawodowych – sąd bierze pod uwagę potencjalne możliwości zarobkowe Pozwanego, tj. ile Pozwany mógłby zarobić, gdyby wykorzystywał w pełni swoje możliwość zarobkowe. Warto pamiętać, że na zakres świadczeń alimentacyjnych nie wpływają: Pozew o alimenty – kwestie formalne Pozew o alimenty należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym dla zamieszkania Uprawnionego do alimentów. Należy oznaczyć strony postępowania, tj. stronę powodową (osobę która domaga się alimentów) oraz stronę pozwaną (osobę od której domagamy się alimentów). Warto pamiętać, że małoletni są reprezentowani przez rodziców, tudzież opiekunów prawnych. Dalej musimy wskazać tzw. wartość przedmiotu sporu. W sprawach alimentacyjnych określa się jako roczną kwotę żądanych alimentów. Przykładowo, jeśli domagamy się alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie, to wartość przedmiotu sporu wyniesie 6000 zł (500 zł x 12 (miesięcy)). Ustalając kwotę żądanych alimentów, należy przede wszystkim uwzględnić: – koszty mieszkania – koszty wyżywienia – opłata za szkołę/ edukację – zajęcia dodatkowe – leczenie – wakacje i rozrywka – transport – karta miejska/ samochód – ubezpieczenie Warto pamiętać by uwzględnić i rozróżnić wydatki codzienne, stałe, miesięczne, kwartalne, a także okazjonalne. Te wydatki, które występują raz na kilka miesięcy, czy nawet raz na rok – należy podzielić na „stawkę miesięczną”. Następnie przechodzimy do uzasadnienia żądania. Przykładowo, w przypadku alimentów od rodzica na rzecz dziecka – musimy wykazać, że Pozwany jest rodzicem dziecka oraz że nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka w ogóle lub w stopniu wystarczającym. Nadto, należy wykazać (przedłożyć rachunki, faktury, potwierdzenia przelewów itp.) wydatki związane z utrzymaniem dziecka, a także koszty związane z utrzymaniem domu, rodziny i rodzica, który w sprawie reprezentuje małoletniego. Rodzic reprezentujący małoletniego, winien wykazać swoje aktualne możliwości finansowe, czyli wynagrodzenie i inne źródła dochodu (w tym zakresie przedkładamy np. zaświadczenie o zarobkach, zaświadczenie o wysokości świadczeń emerytalno – rentowych, zeznanie podatkowe na poprzedni rok). Z drugiej strony, należy także przedstawić aktualne możliwości finansowe zobowiązanego, wskazać jego miejsce pracy, czy i jaki majątek posiada. Warto rozważyć złożenie wniosku o zabezpieczenie na czas postępowania, skutkiem którego Sąd może już w trakcie sprawy zabezpieczyć od Pozwanego na rzecz osoby Uprawnionej pewną kwotę pieniężną. Co po wydaniu wyroku zasądzającego alimenty? Warto pamiętać, że w sprawie o alimenty Sąd z urzędu, czyli bez wniosku – nadaje wyrokowi klauzulę wykonalności. Natomiast jeśli alimenty zostały zasądzone w wyroku orzekającym rozwód/separację – sąd nada mu klauzulę wykonalności dopiero wówczas, gdy się uprawomocni. Jeśli mimo wydania wyroku zasądzającego alimenty, Pozwany, tj. osoba zobowiązana do ich płacenia – nie robi tego, wówczas możemy skierować sprawę do komornika, by ten rozpoczął egzekucję alimentów. W przypadku gdy zobowiązany nie respektuje orzeczenia sądowego, a komornik nie ma z czego wyegzekwować alimentów na rzecz dziecka, wówczas osoba, która ma zasądzone alimenty i spełnia określone przepisami warunki może złożyć wniosek do funduszu alimentacyjnego o wypłatę alimentów. Co więcej, uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego jest przestępstwem z art. 209 Kodeksu karnego, które możemy zgłosić policji lub prokuraturze, składając stosowne zawiadomienie. Ile trwa sprawa o alimenty? Wszystko zależy od okoliczności i woli stron. Średni czas trwania sprawy o alimenty to 7- 8 miesięcy. Jeżeli w pozwie szczegółowo wykażemy potrzeby uprawnionego i koszty z tym związane, a także dane pozwalające sądowi ustalić możliwości zarobkowe pozwanego, a Pozwany mimo, iż odbierze pozew, to nie złoży na niego odpowiedzi – sąd może zdecydować się na wydanie wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym , to są szanse że sprawa zajmie ok. 2 miesięcy od złożenia pozwu. Jeśli zaś strony zgodzą się na skierowanie sprawy do mediacji albo na pierwszym terminie rozprawy zawrą ugodę – może udać się zakończyć spór w ok. 2-6 miesięcy. Jeśli zaś Strony wejdą w klasyczny spór, to rozstrzygnięcie
Ochrona wizerunku dziecka
Zdjęcie Twojego dziecka zostało opublikowane w Internecie bez Twojej zgody ? Jesteś podmiotem, który organizuje np. imprezę sportową i chce publikować zdjęcia dzieci biorących w niej udział? Oto kilka podstawowych informacji, które pomogą zrozumieć temat ochrony wizerunku dziecka. Wstęp Wizerunek jest dobrem prawnie chronionym, co wynika wprost z brzmienia art. 23 Kodeksu cywilnego (Art. 23 KC: Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.). Wizerunek podlega ochronie na podstawie przepisów zawartych w Kodeksie cywilnym, w Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a także w Ustawie o ochronie danych osobowych. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: „Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Kto decyduje o wizerunku dziecka? Choć wizerunek przynależy do każdego człowieka, a zatem też i do dziecka, to prawo do decydowania o wizerunku dziecka mają najczęściej rodzice (opiekunowie prawni). Wynika to z faktu, że dziecko, nie posiadając pełnej zdolności do czynności prawnych, a zatem nie może samodzielnie rozporządzać swoimi prawami, w tym decydować np. o rozpowszechnieniu swojego wizerunku. Do kiedy to rodzice decydują o udostępnianiu wizerunku dziecka, a od kiedy to małoletni może sam decydować w tym zakresie? Od 13. roku życia osoby niepełnoletnie mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a zatem mogą dokonywać pewnych czynności prawnych we własnym zakresie (Art. 15. KC : Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo). Z tego też względu np. na Facebook-u konto założyć może osoba, która ukończyła 13 lat, a na Youtube – 16 lat. To czy nastolatek może sam decydować o rozpowszechnianiu swojego wizerunku – zależy od tego jakie konsekwencji/ skutki będzie za sobą pociągało to rozpowszechnienie. Przykładowo, jeżeli wizerunek byłby rozpowszechniany wyłącznie w mediach społecznościowych lub na stronie internetowej np. klubu sportowego, ośrodka kultury i sportu, biblioteki – to można uznać zgodę nastolatka za wystarczającą. Jeżeli jednak mowa o publikacjach komercyjnych, jak np. reklama – to wymagana jest zgoda rodziców. Innymi słowy, wszystko zależy od zasięgu (tzw. pól eksploatacji) oraz czasu przetwarzania. Reasumując, biorąc pod uwagę w/w przepis art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim – zanim upublicznimy w jakikolwiek sposób wizerunek osoby niepełnoletniej warto, przede wszystkim w przypadku publikacji komercyjnych -zadbać o zgodę rodziców. Zgoda jednego czy obojga rodziców? Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka (Art. 97 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania). Wszystko wydaje się proste, dopóki pomiędzy rodzicami nie dochodzi do rozbieżności zdań odnośnie rozpowszechniania wizerunku dziecka. W tym wypadku również po uwagę wziąć należy zasięg takiej publikacji i jej charakter. W tym kontekście należy się odnieść do treść art. 97 §2 KRO – Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy”. Jeżeli chodzi o publikację zdjęć z wycieczek szkolnych, festynów, zawodów, konkursów- to nie wydaje się być zasadnym uznanie takiej publikacji za tzw. „istotne sprawy dziecka”, a zatem w takich wypadkach za wystraczającą należy uznać zgodę jednego rodzica. Problem zaczyna się w przypadku sprzeciwu drugiego rodzica. Jeżeli jeden z rodziców sprzeciwia się publikacji wizerunku dziecka, to ani drugi z rodziców, ani żadna instytucja, mimo zgody jednego z rodziców – nie mogą rozpowszechniać wizerunku dziecka. W przypadku komercyjnego użycia wizerunku dziecka (prasa, reklama) – zawsze wymagana jest zgoda obojga rodziców / opiekunów prawnych. W sytuacji konfliktu pomiędzy rodzicami decyzję podejmuje sąd rodzinny. Kiedy można opublikować wizerunek dziecka bez uzyskania zgody na publikację? Art. 81 ust. 1 zd.2 oraz ust.2 ustawy o prawie autorskim -wskazuje na wyjątki, tj. sytuacje, kiedy nie jest konieczne uzyskanie zgody pełnoletniej osoby, której wizerunek widoczny jest na zdjęciu lub zgody rodzica na rozpowszechnienie wizerunku dziecka. Mowa o następujących przypadkach: 1) gdy osoba otrzymała zapłatę za pozowanie, Przyjęcie zapłaty za pozowanie, uważane jest za domniemaną zgodę na rozpowszechnianie wizerunku danej osoby. Niemniej jednak , w przypadku wyraźnego zastrzeżenia osoby pozującej o braku zgody na rozpowszechnianie takiego zdjęcia, jego rozpowszechnianie jest bezprawne. Należy jednak pamiętać, że zezwolenie uzyskane na podstawie tego wyjątku nie zabezpiecza publikującego przed ewentualnymi roszczeniami dotyczącymi ochrony dóbr osobistych. Chodzi o przypadek kiedy wizerunek zostałby wykorzystany w sposób, który naruszałby prywatność, godność, czy dobre imię dziecka. Mimo zapłaty wynagrodzenia, taka publikacja daje podstawy do występowania z roszczeniami z tytułu naruszenia dóbr osobistych. 2) gdy mowa o wizerunku osoby powszechnie znanej, , jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych, W przypadku dzieci mowa tu np. o zdjęciu niepełnoletniej aktorki na planie filmowym lub podczas premiery, albo młodego sportowca na zawodach. Należy jednak pamiętać, że wyjątek ten dotyczy sytuacji związanych z pełnieniem funkcji publicznych, a contrario nie dotyczy tych samych osób w sytuacjach prywatnych. 3) gdy osoba stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Przykład – fotograf, który zrobi zdjęcie starówki miasta, a w kadr „weszła mu” wycieczka szkolna – nie musi uzyskiwać zgody rodziców wszystkich uwiecznionych dzieci. Podobnie w przypadku zdjęć ze szkolnych imprez. Powyższy wyjątek nie dotyczy jednak sytuacji, gdy zdjęcie podpiszemy danymi dzieci. Podpisując zdjęcie imionami i nazwiskami dzieci – umożliwiamy ich identyfikację, zaś wszelkie informacje, pozwalające zidentyfikować konkretne osoby – stanowią dane osobowe, a zatem w grę wchodzą regulacje dotyczące RODO oraz przepisy o ochronie danych osobowych. W związku z tym, chcąc opublikować takie dane – musimy uzyskać zgodę na ich przetwarzanie. Zgody, tak jak w przypadku wizerunku – udzielają wyłącznie rodzice. Co gdy chcę cofnąć zgodę na publikację zdjęć dziecka? Osoba, która wyraziła zgodę na publikację wizerunku własnego, lub swojego dziecka może ją cofnąć w każdym momencie. Cofnięcie zgody na publikację wizerunku powoduje, że nie można go będzie w przyszłości rozpowszechniać. Innymi słowy cofnięcie zgody odnosi skutek wyłącznie na przyszłość, ale nie ma wpływu na dotychczasowe publikacje dokonane zgodnie z udzieloną zgodą. Podobnie z resztą jak w przypadku przetwarzania danych osobowych. W jakiej formie należy wyrazić zgodę? Zgoda