Skarga pauliańska
Często spotykaną sytuacją jest scenariusz, gdy zanim Wierzyciel uzyska prawomocny tytuł wykonawczy, to dłużnik zdąży się już wyzbyć majątku na rzecz osoby trzeciej (zazwyczaj w formie sprzedaży po zaniżonej cenie lub darowizny). Powyższe nie pozostaje bez szkody dla wierzyciela, który nie może odzyskać swoich pieniędzy. Jednak nie wszystko stracone. Na ratunek wierzycielowi w takiej sytuacji przychodzi taka instytucja jak skarga pauliańska, unormowana w o art. 527-534 Kodeksu cywilnego. Istota skargi pauliańskiej sprowadza się do tego, że wierzyciel ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, a on sam został pokrzywdzony. Jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, to wierzyciel ma prawo żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, a w konsekwencji dochodzić zaspokojenia z majątku, którego dotyczyła dana czynność prawna. Aby móc skorzystać ze skargi pauliańskiej, muszą być kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) dłużnik dokonał czynności prawnej (np. sprzedał swój majątek), 2) czynność prawna dokonana przez dłużnika doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela, gdyż dłużnik stał się niewypłacalny (albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności), 3) osoba trzecia uzyskała na skutek tej czynności korzyść majątkową, 4) dłużnik był świadomy swojego działania, doskonale wiedział, że takim sposobem szkodzi wierzycielowi, 5) osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową, wiedziała (lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć) o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia swojego wierzyciela. Formułując skargę pauliańską należy w pozwie złożyć wniosek o uznanie czynności za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela ze wskazaniem wobec kogo bezskuteczność ma zostać uznana oraz jakiej konkretnej czynności dotyczy żądanie. W przypadku pozwów opartych na skardze pauliańskiej warto rozważyć zawarcie w pozwie wniosku o udzielenie zabezpieczenia np. w postaci zakazu zbycia rzeczy. Zrealizowanie skargi pauliańskiej skutkuje orzeczeniem względnej bezskuteczności czynności prawnej dokonywanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela. Jeśli na przykład dłużnik sprzeda swój majątek (np. samochód) osobie trzeciej doprowadzając do braku możliwości zaspokojenia wierzyciela, to z wykorzystaniem skargi pauliańskiej wierzyciel będzie mógł skierować roszczenie bezpośrednio do tej osoby trzeciej.