Odrzucenie spadku po nowelizacji z listopada 2023r.
Po śmierci spadkodawcy – zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego spadkobiercy mają 6 miesięcy na podjęcie decyzji, czy: Dotyczy to zarówno spadkobiercy, któremu spadek przypada z ustawy, jaki i z testamentu. Spadek może obejmować aktywa (np. mieszkanie, samochód, pieniądze) lub pasywa, czyli długi, których nie spłacił spadkodawca. W sytuacji, gdy pasywa przewyższają aktywa – większość osób decyduje się odrzucić spadek. Spadkobierca, który odrzuca spadek, jest wyłączony z dziedziczenia i jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że ani nie otrzymuje majątku zostawionego przez zmarłego, ani też nie odpowiada za długi związane ze spadkiem. Jaka jest kolejność dziedziczenia? Jeżeli spadkobierca ustawowy odrzuci spadek, to do spadku zostaje powołany następny w kolejności spadkobierca ustawowy, zgodnie z przepisami prawa spadkowego. Najpierw dziedziczy małżonek i dzieci spadkodawcy, potem wnuki i dalsi zstępni. Gdy nie ma zstępnych to rodzice zmarłego, przy braku jednego z rodziców lub obojga – rodzeństwo, a potem dzieci rodzeństwa itd. Termin na odrzucenie spadku Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone, jak wskazano powyżej- w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Dla każdego spadkobiercy termin ten może być różny, gdyż biegnie odrębnie dla każdego spadkobiercy. Co do zasady termin liczymy od dnia śmierci spadkodawcy. Niemniej jednak może być tak, iż o śmierci danej osoby dowiemy się później niż nastąpił zgon. Wówczas termin na odrzucenie spadku liczymy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się o śmierci danej osoby. Spadkobierca, który jest powołany do spadku w dalszej kolejności może złożyć oświadczenie od chwili, w której dowiedział się, że osoby dochodzące do spadku przed nim, nie mogą lub nie chcą dziedziczyć, np. zostały wydziedziczone lub zdecydowały się na odrzucenie spadku. Gdy spadkobierca nie ma zdolności do czynności prawnych (np. małoletni), wówczas termin biegnie od chwili, w której o tytule jego powołania dowiedział się jego przedstawiciel ustawowy. Natomiast w przypadku spadkobiercy dziecka poczętego, lecz jeszcze nienarodzonego, termin zaczyna biec od chwili żywego urodzenia się dziecka. Bardzo ważne jest, aby poszczególni spadkobiercy odrzucali spadek w kolejności dziedziczenia. Przedwczesne bowiem złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest – bezskuteczne. Zgodnie z art. 1015 § 1.1 Kodeksu cywilnego, jeżeli spadkobierca złożył do sądu wniosek o odebranie od niego oświadczenia o przyjęciu spadku lub odrzuceniu spadku przed upływem 6 miesięcznego terminu, to termin będzie zachowany niezależnie od tego kiedy sąd odbierze to oświadczenie. W tym przypadku decyduje zatem dzień złożenia wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu spadku lub odrzuceniu spadku, a nie dzień odebrania od spadkobiercy oświadczenia przez sąd. Jak odrzucić spadek? Zgodnie z art. 1018 §3 Kodeksu cywilnego oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Odrzucenie spadku przed sądem. Oświadczenie o odrzuceniu spadku należy złożyć w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu spadkobiercy, który zdecydował się na odrzucenie spadku. Sąd ten niezwłocznie prześle oświadczenie o odrzuceniu spadku do sądu spadku. Oświadczenie o przyjęciu może być także złożone bezpośrednio w sądzie spadku w toku trwającego już postępowania o stwierdzenie praw do spadku (art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego). Zgodnie z art. 641 Kodeksu postępowania cywilnego, oświadczenie o odrzuceniu spadku powinno zawierać: Nadto, składający oświadczenie zobowiązany będzie do wskazania wszelkich znanych osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych oraz wszelkich testamentów, a także danych dotyczących treści i miejsca przechowania testamentów. Odrzucenie spadku u notariusza Po pierwsze, osoba, która chce odrzucić spadek musi uprawdopodobnić, że jest spadkobiercą. W związku z tym, złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przed notariuszem wymaga, między innymi: Czasem do przygotowania aktu notarialnego – w przedmiocie oświadczenia o odrzuceniu spadku może być konieczne okazanie również innych dokumentów– np. aktów notarialnych w przedmiocie oświadczenia o odrzuceniu spadku dot. osób, które wcześniej odrzuciły spadek. Po sporządzeniu aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o odrzuceniu spadku, notariusz prześle odpis aktu do sądu spadku, czyli tego, który będzie badać kto dziedziczy po spadkodawcy. Co gdy nie złożymy oświadczenia w ustawowym terminie ? Co do zasady, jeżeli nie odrzucimy spadku w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule swego powołania, wówczas w myśl art. 1015 §2 Kodeksu cywilnego – następuje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Może się też zdarzyć, iż spadkobierca, pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie. W takiej sytuacji może się uchylić od skutków prawnych niezachowania terminu przed sądem z jednoczesnym złożeniem oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga jednakże zatwierdzenia przez sąd. Co się dzieje dalej po odrzuceniu spadku? W przypadku dziedziczenia ustawowego, może nastąpić dziedziczenie zstępnych tego, który odrzucił spadek, albo zwiększenie udziałów pozostałych spadkobierców w spadku, bądź dojście do dziedziczenia osób powołanych w dalszej kolejności. Odrzucenie spadku za małoletnich . Odsyłam do odrębnego artykułu: https://kancelaria-madon.pl/odrzucenie-spadku-za-maloletnich/ Na marginesie – co oznacza dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza? Wbrew powszechnemu mniemaniu, nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, nie zwalnia z obowiązku zapłaty długów zmarłego spadkodawcy. Spadkobiercy odpowiadają jednak za długi spadkowe wyłącznie do wysokości wartości odziedziczonego majątku, ale całym swoim majątkiem. Innymi słowy, wierzyciel będzie mógł wyegzekwować tylko tyle, ile wynosi wartość odziedziczonego majątku. A zatem, w sytuacji gdy w skład spadku nie wchodzą żadne aktywa, a jedynie długi – spadkobierca nie musi ich w ogóle regulować. Z kolei, gdy spadkobierca odziedziczył majątek o wartości 20 000zł. oraz długi w wysokości 80 000zł. – wierzyciel może zażądać od spadkobiercy spłaty długu w kwocie nie wyższej niż 20 tys. zł, jednakże może jej dochodzić z całego majątku spadkobiercy. Czym się różni odrzucenie spadku od notarialnego zrzeczenia się spadku? Odrzucenie spadku często mylone jest ze zrzeczeniem się spadku. Tymczasem są to dwie zupełnie różne instytucje. Odrzucić spadek możemy dopiero po śmierci spadkodawcy, natomiast zrzeczenie się praw do spadku to umowa zawarta pomiędzy spadkobiercą ustawowym, a przyszłym spadkodawcą, w której spadkobierca zrzeka się dziedziczenia po przyszłym spadkodawcy z ustawy. Umowa taka zawierana jest za życia przyszłego spadkodawcy i powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (art. 1048 Kodeksu cywilnego).