Rodzaje odsetek
Odsetki to pojęcie znane praktycznie każdemu. Kiedy jednak zastanawiamy się jakie odsetki zastosować w danej sytuacji, jak je wyliczyć i od kiedy nam się należą, to zagadnienie nie jest już takie oczywiste. W ramach odsetek ustawowych wyróżniamy: – odsetki kapitałowe, – odsetki za opóźnienie, – odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Przeciętny obywatel – nie jednokrotnie nie dostrzega subtelnej różnicy jaka pomiędzy nimi występuje. Dlatego już na wstępie warto zauważyć, iż poszczególne odsetki pełnią różne funkcje – jedne stanowią wynagrodzenie za udostępnienie kapitału, inne są formą odszkodowania, a jeszcze inne sposobem na dyscyplinowanie dłużnika. Przechodząc do konkretów : Odsetki kapitałowe To klasyczne odsetki ustawowe (art. 359 KC), które są należne już z samego faktu korzystania z cudzego kapitału. Warunkiem ich żądania nie jest zatem wymagalność kapitału z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia. Należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej, ustawy, orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. Jeśli wysokość odsetek nie została określona, to należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych, zaś maksymalne odsetki nie mogą przekraczać w stosunku rocznym dwukrotności odsetek ustawowych. Mechanizm obliczania wysokości odsetek kapitałowych przedstawia poniższe równanie matematyczne: wysokość odsetek ustawowych = X% + 3,5% (gdzie “X” oznacza aktualną wysokość stopy referencyjnej). Jeżeli umowa przewiduje wyższe stawki odsetek to i tak należą się odsetki maksymalne (nie można bowiem w umowie wyłączyć lub ograniczyć przepisów o odsetkach maksymalnych; także w razie dokonania wyboru prawa obcego). Odsetki za opóźnienie To odsetki , które przysługują jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, nawet jeśli wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności (art. 481KC). Jeżeli wysokość odsetek nie została określona, to należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, zaś maksymalne odsetki za opóźnienie nie mogą przekraczać w stosunku rocznym dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Jeżeli umowa przewiduje wyższe stawki odsetek za opóźnienie to i tak należą się maksymalne odsetki za opóźnienie (nie można bowiem w umowie wyłączyć lub ograniczyć przepisów o maksymalnych odsetkach za opóźnienie; także w razie dokonania wyboru prawa obcego). Odsetki za opóźnienie naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wyznaczonym do zapłaty świadczenia. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych To odsetki należne za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, przysługują w transakcjach handlowych (z wyłączeniem transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny), jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: – wierzyciel spełnił swoje świadczenie; – wierzyciel nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie. (art. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych) Jeśli strony nie określiły wyższych odsetek, to należą się odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych. Warto wiedzieć -odsetki się przedawniają Odsetki same z siebie nie ulegają przedawnieniu, niemniej jednak z uwagi na to, ze mają charakter akcesoryjny – w sytuacji przedawnienia roszczenia głównego, odsetki również ulegają przedawnione. W przypadku odsetek za opóźnienie – choć ich wartość rośnie wraz z upływem czasu – to w momencie gdy upłynie termin przedawnienia należności głównej, odsetki również ulegną przedawnieniu.