Rozwój działalności gospodarczej często wiąże się z koniecznością zmiany dotychczasowej formy prawnej prowadzonego przedsiębiorstwa. Jednoosobowa działalność gospodarcza, choć atrakcyjna na początkowym etapie prowadzenia biznesu, z czasem może przestać odpowiadać potrzebom przedsiębiorcy w zakresie bezpieczeństwa majątkowego, skali działalności, czy dalszego rozwoju. W takiej sytuacji przekształcenie w spółkę kapitałową stanowi racjonalny i prawnie uregulowany krok, pozwalający na kontynuowanie działalności przy jednoczesnym zwiększeniu ochrony interesów przedsiębiorcy. Przepisy Kodeksu spółek handlowych umożliwiają przeprowadzenie tego procesu z zachowaniem ciągłości prawnej przedsiębiorstwa, bez potrzeby jego likwidacji.
Podstawa prawna przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej do spółki kapitałowej
Art. 551. [Przekształcenie spółki]
§ 1. Spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prosta spółka akcyjna oraz spółka akcyjna (spółka przekształcana) może być przekształcona w inną spółkę handlową (spółkę przekształconą).
Przekształcenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową zostało uregulowane w art. 551 § 5 oraz art. 584¹–584¹³ Kodeksu spółek handlowych.
W myśl regulacji zawartej w art. 551 § 5 k.s.h. przedsiębiorca jednoosobowy wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową kapitałową spółkę prawa handlowego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przedsiębiorca wpisany do CEIDG może zostać przekształcony w:
- spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością,
- spółkę akcyjną,
- prostą spółkę akcyjną.
Najczęściej wybieraną formą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ze względu na elastyczność konstrukcji prawnej oraz ograniczenie odpowiedzialności wspólników.
Procedura przekształcenia JDG do spółki kapitałowej
Pierwszym etapem jest sprawdzenie obecnej sytuacji przedsiębiorstwa oraz określenie w jaką formę ma być przekształcone. Należy sprawdzić możliwości, czy dane przedsiębiorstwo spełnia formalne wymogi związane z przekształceniem oraz przygotować się na zmiany z nim związane. Do samego przekształcenia przedsiębiorcy wymaga się:
- sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta;
Plan przekształcenia sporządza się w formie aktu notarialnego. Plan ten powinien zawierać w szczególności:
- ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy,
- projekt oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy,
- projekt aktu założycielskiego,
- wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) przedsiębiorcy przekształcanego,
- sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia.
W dalszej kolejności, plan przekształcenia podlega badaniu przez biegłego rewidenta wyznaczonego przez sąd rejestrowy. Celem badania jest ocena rzetelności i poprawności planu przekształcenia. Po zakończeniu badania wydawana jest opinia, która stanowi podstawę dalszych kroków.
- złożenia oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy;
Przedsiębiorca składa przed notariuszem oświadczenie o przekształceniu działalności gospodarczej w spółkę kapitałową. Oświadczenie to określa m.in.:
- formę prawną spółki, w jaką zostaje przekształcony przedsiębiorca,
- wysokość kapitału zakładowego albo kapitału akcyjnego,
- zakres praw przyznanych osobiście przedsiębiorcy jako wspólnikowi albo akcjonariuszowi spółki przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane,
- nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej.
- powołania członków organów spółki przekształconej;
Po przekształceniu JDG w spółkę (np. SP. z o.o.), kluczowe jest powołanie organów spółki, co zwykle dzieje się w ramach uchwały o przekształceniu, podejmowanej u notariusza, gdzie powołuje się zarząd (a także radę nadzorczą, jeśli to konieczne), zgodnie z zasadami dla danego typu spółki
- zawarcia umowy spółki albo podpisania statutu spółki przekształconej;
Kolejnym krokiem jest zawarcie umowy spółki (aktu założycielskiego) w formie aktu notarialnego. Umowa spółki powinna być dostosowana do specyfiki działalności oraz planów biznesowych klienta
- dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia przedsiębiorcy przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Ostatnim etapem procesu przekształcania jest złożenie wniosku o rejestracje spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wniosek powinien być złożony wraz z kompletem dokumentów. Po zatwierdzeniu wniosku przez sąd rejestrowy spółka uzyskuje osobowość prawną, tym samym jednoosobowa działalność gospodarcza oficjalnie przestaje istnieć, a wszystkie jej prawa i obowiązki przechodzą na nową spółkę.
Odpowiedzialność za zobowiązania
Zgodnie przepisami Kodeksu spółek handlowych przedsiębiorca przekształcany ponosi solidarną odpowiedzialność ze spółką przekształconą za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia, przez okres trzech lat od dnia wpisu spółki do KRS. Prawidłowe przygotowanie procesu przekształcenie pozwala jednak istotnie ograniczyć ryzyko prawne związane z tą odpowiedzialnością.
Kluczową zmianą jest także zmiana odpowiedzialności za zobowiązania. W jednoosobowej działalności gospodarczej przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem osobistym, natomiast po przekształceniu w spółce kapitałowej odpowiedzialność wspólników za zobowiązania ogranicza się do wysokości wniesionego wkładu.
Przejęcie praw i obowiązków
Istotą przekształcenia jest zmiana formy prawnej, w której funkcjonuje dany podmiot. Podmiot przekształcany nie jest traktowany jako podmiot likwidowany, gdyż prowadzona przez niego działalność, przy wykorzystaniu tego samego majątku, będzie kontynuowana w innej formie prawnej. W wyniku przekształcenia, spółka przekształcona:
- wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego,
- staje się stroną obowiązujących umów cywilnoprawnych,
- przejmuje decyzje administracyjne, koncesje i zezwolenia, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Wyjątkiem od powyższej zasady jest zakres sukcesji zobowiązań podatkowych. Nowo powstała spółka przejmuje prawa podatkowe dotychczasowej działalności z wyjątkiem zobowiązań podatkowych. Innymi słowy, w przypadku przekształcenia JDG w spółkę z o.o. nie dochodzi do pełnej sukcesji (tzw. uniwersalnej), ponieważ powstała w ten sposób spółka przejmuje jedynie prawa, ale już nie obowiązki przekształcanego przedsiębiorcy.
Przekształcenie jednosoobowej działalności gospodarczej to rozwój przedsiębiorstwa
Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową stanowi istotny krok w rozwoju przedsiębiorstwa, który mimo swojej złożoności może przynieść korzyści. Zmiana formy prawnej ma wiele zalet m.in. pozwala zwiększyć bezpieczeństwo majątkowe przedsiębiorcy, zmniejszyć jego odpowiedzialność, zoptymalizować system podatkowy oraz wzmocnić pozycję firmy na rynku. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie całego procesu oraz skorzystanie ze wsparcia specjalistów, co pozwala uniknąć błędów i zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami. Dobrze przeprowadzone przekształcenie daje przedsiębiorcy stabilne podstawy do dalszego rozwoju.
Rola kancelarii prawnej w procesie przekształcenia
Ze względu na złożoność procedury oraz istotne konsekwencje prawne i podatkowe, przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową powinno być przeprowadzone przy wsparciu profesjonalnej kancelarii prawnej. Obsługa prawna obejmuje w szczególności:
- analizę zasadności przekształcenia,
- przygotowanie i koordynację planu przekształcenia,
- pomoc przy rejestracji spółki w KRS,
- dostosowanie umowy spółki do indywidualnych potrzeb klienta,
- współpracę z doradcami podatkowymi i notariuszem.
W razie pytań zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią!