Stwierdzenie nabycia spadku
Gdzie należy złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i co taki wniosek powinien zawierać? W pierwszej kolejności wypada podkreślić, iż stwierdzenie praw do spadku może nastąpić zarówno przed sądem, jak i u notariusza – zawsze na wniosek osoby uprawnionej. Zgodnie z przepisem art. 925 Kodeksu cywilnego – spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, w związku z czym postanowienie sądu, jak również akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, mają charakter deklaratywny – czyli stwierdzają stan istniejący już od chwili otwarcia spadku. Zgodnie z przepisem art. 628 KPC – wniosek o stwierdzenie nabycia spadku należy złożyć do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego – spadkodawcy (tj. miejsca, w którym zmarły zazwyczaj przebywał i w którym znajdowało się jego główne centrum egzystencji), a jeżeli jego ostatniego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić – do sądu miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw wniosek należy złożyć do Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy. Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd spadku następuje na wniosek każdego mającego interes w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy. Jak stanowi bowiem przepis art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego – sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Co istotne – użyte w ww. przepisie pojęcie „interesu” nie zostało ograniczone jedynie do interesu prawnego, a zatem pojęcie to powinno być rozumiane szeroko. Oznacza to, że z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku może wystąpić nie tylko osoba, która ma w tym interes prawny, ale także osoba mająca interes faktyczny (w szczególności interes majątkowy, a więc np. wierzyciel spadkodawcy), a także osoba, która wykaże się interesem społecznym czy też interesem o charakterze osobistym („interes moralny”). Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku winien spełniać wymogi określone w przepisach art. 511 w zw. z art. 187 w zw. z art. 126 KPC, tj. powinien zawierać: Wniosek ponadto powinien zawierać: Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy dołączyć: Co istotne – sąd jest związany wnioskiem tylko co do określenia osoby spadkodawcy, o tym zaś, kto dziedziczy spadek, orzeka z urzędu. Składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania. Dopuszczalne jest, przy spełnieniu przesłanek z art. 191 i 219 w zw. z art. 13 § 2 KPC, połączenie w jednym wniosku żądania stwierdzenia nabycia spadku po kilku spadkodawcach, jeżeli właściwość sądu (art. 628 KPC) jest uzasadniona dla każdego z nich. Opłaty Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku pobiera się opłatę stałą w wysokości 100,00 zł. Jeżeli wniosek obejmuje więcej niż jednego spadkodawcę – opłatę 100,00 zł należy uiścić od każdego spadkodawcy. Dodatkowo każdy ze spadkobierców, jeżeli stwierdzenie nabycia spadku ma nastąpić w okresie 6 miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, obowiązany jest uiścić 100,00 zł tytułem opłaty sądowej od oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Opłata za wpis w Rejestrze Spadkowym wynosi 5,00 zł – jeżeli wniosek dotyczy jednej osoby zmarłej. Jeżeli wniosek dotyczy dwóch osób zmarłych – 10 zł itd. W przypadku, gdy sytuacja materialna strony uniemożliwia opłacenie kosztów, może ona złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. W razie gdyby potrzebowali Państwo pomocy w tej materii – zapraszamy do kontaktu z Kancelarią !
Zmiany w prawie spadkowym po 15.11.2023r.
Z dniem 15 listopada 2023 roku weszły w życie istotne zmiany w prawie spadkowym. Jedną z najbardziej kluczowych zmian jest uproszczenie procedury odrzucenia spadku w imieniu małoletnich dzieci. Przed 15.11.2023r., rodzice musieli uzyskać zgodę sądu opiekuńczego przed złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Obecnie, wystarczy, że rodzic złoży oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie, bez uprzedniej zgody sądu opiekuńczego. Będzie to możliwe pod warunkiem, że dziecko zostało powołane do spadku na skutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez jednego rodzica, a drugi rodzic wyrazi zgodę na dokonanie w/w czynności. II. Zgoda sądu nadal konieczna w niektórych przypadkach Uzyskanie zgody sądu będzie jednak konieczne np. gdy dziecko jest powołane do dziedziczenia w pierwszej kolejności po jednym z rodziców. W tej sytuacji nie znajdzie zastosowania uproszczona procedura odrzucenia spadku, a zatem konieczne będzie uzyskanie zgody sądu opiekuńczego, jeżeli postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie zostało wszczęte lub sądu spadku, jeżeli sprawa jest już w toku. Kolejnym przypadkiem, gdy zgoda sądu opiekuńczego lub sądu spadku będzie niezbędna w sytuacji gdy drugi rodzic, któremu przysługuje władza rodzicielska nie wyraża zgody na odrzucenie spadku. III. Zmiana właściwości sądu Przed 15.11.2023r. zgoda na przyjęcie lub odrzucenie spadku wcześniej należała zawsze do sądu opiekuńczego. Po tej dacie, w przypadku czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka lub osoby pozostającej pod opieką, zwłaszcza przyjęcia lub odrzucenia spadku, zgoda w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, będzie wydawana przez sąd spadku. Jeśli postępowanie w tej sprawie zostanie wszczęte przed sądem opiekuńczym, wniosek zostanie przekazany do sądu spadku. Natomiast sąd opiekuńczy będzie wydawał zgodę na dokonanie ww. czynności jedynie w przypadku, gdy postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie zostało jeszcze wszczęte. IV. Ograniczenie tzw. trzeciej grupy spadkobierców Kolejna istotna zmiana w zakresie dziedziczenia dotyczy tzw. trzeciej grupy spadkowej. Do tej pory spadek mogli otrzymać dalsi zstępni dziadków spadkodawcy. Według nowych przepisów majątek będzie mógł przypaść wyłącznie dziadkom, zaś w dalszej kolejności odpowiednio ich dzieciom i wnukom. Ograniczenie kręgu spadkobierców ustawowych z tzw. trzeciej grupy dotyczy spadków otwartych po 15.11.2023 roku. V. Niegodność dziedziczenia Nowelizacja przepisów z zakresu prawa spadkowego rozszerza również katalog sytuacji, które pozwalają uznać spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia. Od 15.11.2023r. za niegodnego dziedziczenia może zostać uznany spadkobierca, jeżeli: VI. Termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzucenia spadku Termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzucenia spadku nie uległ zmianie i w dalszym ciągu wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Niemniej jednak nowelizacja przepisów jednoznacznie wskazuje, iż do zachowania powyższego terminu, wystarczające jest złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Powyższa zasada odnosić się będzie również do zachowania terminu na złożenie wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia. Innymi słowy, istotna jest obecnie data złożenia wniosku, a nie data przyjęcia przez sąd takiego oświadczenia. Ponadto jeżeli złożenie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zezwolenia sądu, bieg terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w tym przedmiocie. W razie problemów w sprawach spadkowych – zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy i przeprowadzimy Państwa przez procedury w tym trudnym okresie jakim jest żałoba.