Gdzie należy złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i co taki wniosek powinien zawierać?
W pierwszej kolejności wypada podkreślić, iż stwierdzenie praw do spadku może nastąpić zarówno przed sądem, jak i u notariusza – zawsze na wniosek osoby uprawnionej.
Zgodnie z przepisem art. 925 Kodeksu cywilnego – spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, w związku z czym postanowienie sądu, jak również akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, mają charakter deklaratywny – czyli stwierdzają stan istniejący już od chwili otwarcia spadku.
Zgodnie z przepisem art. 628 KPC – wniosek o stwierdzenie nabycia spadku należy złożyć do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego – spadkodawcy (tj. miejsca, w którym zmarły zazwyczaj przebywał i w którym znajdowało się jego główne centrum egzystencji), a jeżeli jego ostatniego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić – do sądu miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw wniosek należy złożyć do Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy.
Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd spadku następuje na wniosek każdego mającego interes w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy. Jak stanowi bowiem przepis art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego – sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Co istotne – użyte w ww. przepisie pojęcie „interesu” nie zostało ograniczone jedynie do interesu prawnego, a zatem pojęcie to powinno być rozumiane szeroko. Oznacza to, że z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku może wystąpić nie tylko osoba, która ma w tym interes prawny, ale także osoba mająca interes faktyczny (w szczególności interes majątkowy, a więc np. wierzyciel spadkodawcy), a także osoba, która wykaże się interesem społecznym czy też interesem o charakterze osobistym („interes moralny”).
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku winien spełniać wymogi określone w przepisach art. 511 w zw. z art. 187 w zw. z art. 126 KPC, tj. powinien zawierać:
- oznaczenie sądu, do którego jest skierowany,
- imiona i nazwiska wnioskodawcy oraz zainteresowanych w sprawie, ich przedstawicieli ustawowych oraz pełnomocników (jeżeli występują),
- oznaczenie rodzaju pisma,
- osnowę wniosku lub oświadczenia,
- podpis strony (wnioskodawcy) albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,
- wymienienie załączników.
Wniosek ponadto powinien zawierać:
- żądanie stwierdzenia nabycia spadku po określonym spadkodawcy,
- wykazanie interesu wnioskodawcy,
- wskazanie znanych wnioskodawcy osób zainteresowanych w sprawie,
- wskazanie okoliczności uzasadniających właściwość miejscową sądu spadku;
- ponadto – gdyby któreś z dzieci zmarło przed spadkodawcą należy podać dane (imię, nazwisko i adres) jego dzieci, tj. wnuków spadkodawcy,
- ponadto – w przypadku, gdyby spadkodawca nie miał dzieci, należy okoliczność tę wskazać i podać dane jego rodzeństwa i rodziców (jeżeli żyją).
Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy dołączyć:
- dowód uiszczenia opłaty sądowej oraz opłaty za wpis w Rejestrze Spadkowym,
- odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, a w przypadku braku aktu zgonu i niemożności jego uzyskania z urzędu stanu cywilnego (USC) – wniosek o zwrócenie się przez sąd do USC o sporządzenie i przesłanie do sądu odpisu ww. aktu zgonu,
- odpis skrócony aktu urodzenia (dotyczy osób, które nie zmieniały nazwiska na skutek zawarcia związku małżeńskiego) lub aktu małżeństwa (dotyczy osób, które zmieniły nazwisko na skutek zawarcia związku małżeńskiego) wnioskodawcy – jeżeli jest spadkobiercą, i pozostałych uczestników postępowania będących spadkobiercami – wskazujące na pokrewieństwo ze zmarłym – jeżeli akty te są w posiadaniu wnioskodawcy,
- oryginał decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie zmiany imienia lub nazwiska (dla osób, które zmieniły imię lub nazwisko w drodze decyzji administracyjnej),
- oryginał testamentu (jeżeli został sporządzony) albo należy wskazać datę i opisać treść testamentu lub wskazać miejsce i osobę posiadającą oryginał dokumentu; jeżeli testament został sporządzony w formie aktu notarialnego – wszystkie znane dane, jak dzień i miejsce sporządzenia, dane notariusza oraz repertorium i numer aktu notarialnego,
- w przypadku, w którym wnioskodawca nie posiada testamentu – należy we wniosku podać, gdzie on się znajduje; jeżeli przed złożeniem wniosku nie otwarto i nie ogłoszono testamentu wraz z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, należy złożyć oryginał testamentu oraz wnieść o otwarcie i ogłoszenie testamentu.
Co istotne – sąd jest związany wnioskiem tylko co do określenia osoby spadkodawcy, o tym zaś, kto dziedziczy spadek, orzeka z urzędu.
Składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania.
Dopuszczalne jest, przy spełnieniu przesłanek z art. 191 i 219 w zw. z art. 13 § 2 KPC, połączenie w jednym wniosku żądania stwierdzenia nabycia spadku po kilku spadkodawcach, jeżeli właściwość sądu (art. 628 KPC) jest uzasadniona dla każdego z nich.
Opłaty
Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku pobiera się opłatę stałą w wysokości 100,00 zł.
Jeżeli wniosek obejmuje więcej niż jednego spadkodawcę – opłatę 100,00 zł należy uiścić od każdego spadkodawcy.
Dodatkowo każdy ze spadkobierców, jeżeli stwierdzenie nabycia spadku ma nastąpić w okresie 6 miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, obowiązany jest uiścić 100,00 zł tytułem opłaty sądowej od oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Opłata za wpis w Rejestrze Spadkowym wynosi 5,00 zł – jeżeli wniosek dotyczy jednej osoby zmarłej. Jeżeli wniosek dotyczy dwóch osób zmarłych – 10 zł itd.
W przypadku, gdy sytuacja materialna strony uniemożliwia opłacenie kosztów, może ona złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części.
W razie gdyby potrzebowali Państwo pomocy w tej materii – zapraszamy do kontaktu z Kancelarią !
