Majątek wspólny, a majątek osobisty małżonków

Zawarcie związku małżeńskiego to z pewnością jedno z ważniejszych wydarzeń w życiu każdego człowieka, które wywołuje zmiany nie tylko w sferze osobistej, rodzinnej, emocjonalnej, ale także prawnej i majątkowej.

Z chwilą bowiem wstąpienia w związek małżeński powstają nowe obowiązki, przywileje i prawa. Z kolei pod względem majątkowym oprócz majątków osobistych każdego z nowożeńców, powstaje również trzecia masa majątkowa, czyli majątek wspólny. 

Czy zatem w małżeństwie wszystko jest wspólne?

Zdecydowanie nie. Choć większość dochodów faktycznie zasila głównie majątek wspólny małżonków, to jednak każdy z małżonków w dalszym ciągu posiada także majątek osobisty.

Każdy człowiek posiada swój majątek osobisty i jest jego wyłącznym właścicielem w sensie prawnym. Sytuacja jest prosta, gdy nie pozostajemy w związku małżeńskim, który co do zasady generuje ustawową wspólność majątkową.  

Z chwilą zaś wstąpienia w związek małżeński, niektóre ze składników naszego majątku stają się wspólne z małżonkiem.

Co do zasady, z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Zgodnie z art. 31 KRO wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe, które małżeństwo nabyło wspólnie lub przez jednego małżonka w okresie trwania małżeństwa.

Innymi słowy, majątek wspólny małżonków obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków i każdego z nich. 

Art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przykładowo wymienia składniki majątku wchodzące do majątku wspólnego. Należą do nich:

1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Warto podkreślić, iż powyższe wyliczenie kodeksowe jest tylko przykładowe i nie ma charakteru zamkniętego.

Z kolei tym co wchodzi do majątku osobistego każdego z małżonków – są:

1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W tym wypadku wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji czego, do majątku wspólnego małżonków wchodzi wszystko, co nie stanowi ich majątków osobistych.

Majątek osobisty to zespół aktywów i pasywów oddzielny od majątku wspólnego, który stanowi wyłączną własność każdego z osobna małżonków. Z tego też względu, każdy z małżonków może zarządzać swym majątkiem osobistym samodzielnie nie oglądając się na swoją druga połowę, a nawet dokonywać czynności sprzecznych z wolą współmałżonka, który nie ma do tego majątku żadnych praw.

Co ważne, w przypadku rozwodu lub ustania wspólności majątkowej z innych przyczyn majątek osobisty nie jest przedmiotem podziału jako majątek odrębny od majątku wspólnego.

Alternatywą jest ustanowienie rozdzielności majątkowej, o której szerzej na naszym innym wpisie.

Podczas sporów sądowych, najwięcej problemów i rozbieżności rodzi właśnie ustalenie, które składniki majątku wchodzą do  majątku wspólnego, a które do osobistego. Z tego też względy, w sprawach związanych z podziałem majątku wspólnego, warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Zapraszamy do kontaktu, dzięki naszemu doświadczeniu pomożemy Państwu  łatwiej, szybciej i skuteczniej przebrnąć przez tę skomplikowaną materię.