Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną
Zawierając związek małżeński, z mocy prawa między małżonkami co do zasady powstaje ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Co to oznacza? Najprościej rzecz ujmując, wszystkie składniki majątkowe nabyte po zawarciu małżeństwa z pewnymi wyjątkami, wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. Na temat majątku wspólnego i osobistego pisaliśmy tutaj: https://kancelaria-madon.pl/majatek-wspolny-a-majatek-osobisty-malzonkow/ Rozdzielność majątkowa u notariusza. Może się jednak okazać, że małżonkowie, z różnych powodów chcą zachować osobne majątki. Jeżeli są co do tego zgodnie, mogą udać się do notariusza i zawrzeć umowę o rozdzielności majątkowej, zwaną powszechnie intercyzą. Mogą to uczynić w każdym czasie zarówno przed jak i po zawarciu związku małżeńskiego. Niemniej jednak taka umowa odnosi skutek wyłącznie na przyszłość. Na marginesie, przypomnieć warto, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej pozwala zarówno zachować osobne majątki, jak i uchronić przed odpowiedzialnością za zobowiązania (np. długi) drugiego małżonka. W przypadku jednak, gdy między małżonkami brak jest porozumienia lub chcą uzyskać rozdzielność majątkową z datą wsteczną, każdy z małżonków może z ważnych powodów żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd. Więcej na ten temat rozdzielności majątkowej jako takiej pisaliśmy tutaj: https://kancelaria-madon.pl/rozdzielnosc-majatkowa/ Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną. W tym wpisie skupimy się na rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną, która następuje wyłącznie na mocy wyroku sądowego. Uznając powództwo za zasadne, sąd wydaje wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową między małżonkami z dniem oznaczonym w wyroku. Co do zasady będzie to najwcześniej dzień wniesienia pozwu. Jednakże, sąd w wyjątkowych wypadkach może ustanowić między małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień złożenia pozwu. Jest to niewątpliwie bardzo dobre rozwiązanie dla osób pozostających w długotrwałej separacji faktycznej lub pragnących uchronić się przed konsekwencjami zaciągniętych zobowiązań drugiego małżonka. Warto pamiętać, że zniesienie wspólności majątkowej wyrokiem sądu jest skuteczne również wobec osób trzecich, a zatem również wobec np. wierzycieli jednego z małżonków. Innymi słowy, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej na mocy wyroku sądu, nie jest możliwe skierowanie egzekucji przeciwko małżonkowi dłużnika, nawet jeżeli zobowiązania finansowe zostały zaciągnięte za zgodą drugiego małżonka. W tym wypadku, egzekucja wierzytelności będzie ograniczona jedynie do majątku osobistego dłużnika oraz składników majątkowych majątku wspólnego, które weszły do niego przed dniem oznaczonym w wyroku. Kto może wystąpić z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną? Prawo do wystąpienia z żądaniem o ustanowienie rozdzielności majątkowej posiada każdy z małżonków, jak również wierzyciel, jeżeli uprawdopodobni, że jego wierzytelność stwierdzona tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego. Warto zwrócić uwagę, że nie jest wykluczone aby małżonek wyłącznie winny separacji faktycznej żądał ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd. Powództwo może wnieść również prokurator. Właściwość sądu. Sprawy, których przedmiotem jest rozdzielność majątkowa z datą wsteczną należą do właściwości rzeczowej sądów rejonowych. Zazwyczaj będzie to sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal w tym miejscu zamieszkuje lub przebywa. W sytuacji odmiennej właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy nie można go ustalić, sąd właściwy miejscowo dla powoda. Z jaką datą można ustanowić rozdzielność majątkową? Rozdzielność majątkowa w normalnych okolicznościach powstaje z dniem wydania wyroku sądowego. W wyjątkowych przypadkach, sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu (art. 52 § 2 k.r.o). Sąd pod dokonaniu analizy sprawy może określić w wyroku dzień, w którym małżonkowie przestali prowadzić wspólne gospodarstwo domowe i nastąpiła między nimi separacja faktyczna, a w związku z tym, niemożliwe stało się współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. Oczywiście należy pamiętać, że w niniejszym wpisie mowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej w trakcie małżeństwa. Uprawomocnienie się bowiem wyroku rozwodowego wyłącza możliwość ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, ponieważ wskutek ustania małżeństwa, automatycznie ustaje wspólność majątkowa. Datę ustanowienia rozdzielności majątkowej sąd ustala w wyroku, wskazując konkretny dzień, miesiąc i rok. Z jakich powodów można ustanowić rozdzielność majątkową z data wsteczną? Podstawowym warunkiem uwzględnienia przez sąd powództwa o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami jest wystąpienie ważnych powodów. Przepisy prawa nie definiują tego pojęcia. Niemniej jednak, w praktyce za ważne powody uznaje się wystąpienie w danym małżeństwie okoliczności, które uniemożliwiają dalsze pozostawanie we wspólności majątkowej bez naruszenia interesów bez naruszenia dobra rodziny lub współmałżonka. Sądy orzekają rozdzielność rzadko i tylko wtedy, gdy wystąpią ku temu szczególnie ważne okoliczności. Do najczęstszych powodów ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną należą: Dokonując analizy okoliczności faktycznych, Sąd musi wykazać się dużą dozą ostrożności i wnikliwości. Jak rozdzielność majątkowa wpływa na dziedziczenie po sobie małżonków? Tak rozdzielność majątkowa ustalona przez sąd jak i intercyza nie powodują automatycznego wyłączenia od dziedziczenia po sobie małżonków. Małżonkowie w dalszym ciągu po sobie dziedziczą, jednak zmianie ulega skład dziedziczonego majątku. Nie dziedziczą oni z połowy majątku wspólnego małżeńskiego, a z całości majątku osobistego zmarłego małżonka. Dokumentem, na podstawie którego możemy wyłączyć małżonka od dziedziczenia jest testament.
Majątek wspólny, a majątek osobisty małżonków
Zawarcie związku małżeńskiego to z pewnością jedno z ważniejszych wydarzeń w życiu każdego człowieka, które wywołuje zmiany nie tylko w sferze osobistej, rodzinnej, emocjonalnej, ale także prawnej i majątkowej. Z chwilą bowiem wstąpienia w związek małżeński powstają nowe obowiązki, przywileje i prawa. Z kolei pod względem majątkowym oprócz majątków osobistych każdego z nowożeńców, powstaje również trzecia masa majątkowa, czyli majątek wspólny. Czy zatem w małżeństwie wszystko jest wspólne? Zdecydowanie nie. Choć większość dochodów faktycznie zasila głównie majątek wspólny małżonków, to jednak każdy z małżonków w dalszym ciągu posiada także majątek osobisty. Każdy człowiek posiada swój majątek osobisty i jest jego wyłącznym właścicielem w sensie prawnym. Sytuacja jest prosta, gdy nie pozostajemy w związku małżeńskim, który co do zasady generuje ustawową wspólność majątkową. Z chwilą zaś wstąpienia w związek małżeński, niektóre ze składników naszego majątku stają się wspólne z małżonkiem. Co do zasady, z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Zgodnie z art. 31 KRO wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe, które małżeństwo nabyło wspólnie lub przez jednego małżonka w okresie trwania małżeństwa. Innymi słowy, majątek wspólny małżonków obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków i każdego z nich. Art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przykładowo wymienia składniki majątku wchodzące do majątku wspólnego. Należą do nich: Warto podkreślić, iż powyższe wyliczenie kodeksowe jest tylko przykładowe i nie ma charakteru zamkniętego. Z kolei tym co wchodzi do majątku osobistego każdego z małżonków – są: W tym wypadku wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji czego, do majątku wspólnego małżonków wchodzi wszystko, co nie stanowi ich majątków osobistych. Majątek osobisty to zespół aktywów i pasywów oddzielny od majątku wspólnego, który stanowi wyłączną własność każdego z osobna małżonków. Z tego też względu, każdy z małżonków może zarządzać swym majątkiem osobistym samodzielnie nie oglądając się na swoją druga połowę, a nawet dokonywać czynności sprzecznych z wolą współmałżonka, który nie ma do tego majątku żadnych praw. Co ważne, w przypadku rozwodu lub ustania wspólności majątkowej z innych przyczyn majątek osobisty nie jest przedmiotem podziału jako majątek odrębny od majątku wspólnego. Alternatywą jest ustanowienie rozdzielności majątkowej, o której szerzej na naszym innym wpisie. Podczas sporów sądowych, najwięcej problemów i rozbieżności rodzi właśnie ustalenie, które składniki majątku wchodzą do majątku wspólnego, a które do osobistego. Z tego też względy, w sprawach związanych z podziałem majątku wspólnego, warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zapraszamy do kontaktu, dzięki naszemu doświadczeniu pomożemy Państwu łatwiej, szybciej i skuteczniej przebrnąć przez tę skomplikowaną materię.
Rozdzielność majątkowa
Zawierając związek małżeński między małżonkami z mocy prawa powstaje ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Co to oznacza? Najprościej rzecz ujmując, wszystko co zostanie nabyte w czasie trwania związku małżeńskiego (przedmioty oraz nieruchomości ), ale też i długi z tym związane – są wspólne (co do zasady). Wspólne jest zatem pobierane wynagrodzenie za pracę, dochody z innej działalności każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego i osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie itd. Niemniej jednak, jeżeli taka będzie wola małżonków lub przyszłych małżonków ( o czym poniżej) to mogą oni ustanowić rozdzielność majątkową. Rozdzielność majątkowa to rodzaj porozumienia małżeńskiego, na który można zdecydować się dobrowolnie lub może zostać nakazany przez sąd. Sposoby ustanowienia Rozdzielność majątkowa w małżeństwie powstaje na zasadzie dobrowolnego postanowienia obu stron przed notariuszem lub poprzez przymusową decyzję sądu. W przypadku umowy przed notariuszem, małżonkowie oświadczają, że zmieniają swój ustrój majątkowy w małżeństwie. Do sporządzenia takiej intercyzy potrzebne są jedynie dane małżonków, ich dokumenty tożsamości oraz odpis skrócony aktu małżeńskiego potwierdzający, że małżeństwo trwa. W treści aktu notarialnego notariusz dokładnie określi dane małżonków oraz datę powstania rozdzielności majątkowej. Co warto zaznaczyć , w tym wypadku – nie jest możliwe ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Drugą drogą, która jest wybierana zazwyczaj gdy nie ma zgodności małżonków co do podjęcia takiej decyzji oraz daty powstania rozdzielności majątkowej – jest postępowanie przed sądem. Orzeczenie w tej sprawie na wniosek jednego z małżonków wydaje sąd. Co ważne, rozdzielność majątkowa może powstać między małżonkami na wniosek któregokolwiek z nich, ale także na wniosek wierzyciela jednego z małżonków. W tym trybie rozdzielność majątkowa, w szczególnych przypadkach, może zostać ustanowiona przez sąd z datą wsteczną (przed dniem wniesienia powództwa). Aby sąd wydał orzeczenie w sprawie rozdzielności majątkowej, pomiędzy małżonkami muszą zaistnieć ściśle ustalone okoliczności, czyli ważne powody, które naruszają lub bezpośrednio zagrażają interesom jednego ze współmałżonków, lub jego rodziny. Najczęściej przyczyną złożenia wniosku do Sądu, poza zgodną decyzją małżonków jest : separacja, sytuacja gdy jeden z małżonków zaniedbuje swoje obowiązki względem rodziny, gdy jeden z małż onków trwoni majątek, gdy jeden z małżonków wykazuje zupełną niegospodarność, zatrzymywanie wspólnego dobytku wyłącznie przez jedną ze stron, wyjątkowa niezgodność oraz nieuzasadnione uchylanie się od pomnażania wspólnie wykreowanych dóbr. Kiedy można ustanowić rozdzielność majątkową? Rozdzielność majątkowa to stan prawny, który dotyczy wyłącznie osób pozostających w związku małżeńskim. Tylko bowiem małżonkowie, których małżeństwo trwa, mogą dążyć do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przyszli małżonkowie chcą ustanowić taki ustrój na przyszłość. W tym wypadku, para, która zamierza się pobrać, może w drodze aktu notarialnego ustalić, iż z dniem zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy stronami powstanie ustrój rozdzielności majątkowej. Taką umowę, potocznie zwaną intercyzą, można zawrzeć u każdego notariusza. Jaki jest skutek rozdzielności majątkowej? To co małżonkowie mieli przed zawarciem związku małżeńskiego oraz to co nabędą w czasie jego trwania pozostanie tylko własnością każdego z nich, a nie własnością wspólną z drugim małżonkiem. Rozdzielność majątkowa nie wpływa na dziedziczenia. Rozdzielność majątkowa dotyczy relacji majątkowych małżonków za ich życia i na czas trwania zawartego przez nich związku małżeńskiego (na przyszłość). Tym samym ustrój majątkowy między małżonkami, nie ma wpływu na prawa do dziedziczenia. Rozdzielność majątkowa nie wpływa również na prawo drugiego współmałżonka do renty po zmarłym współmałżonku? Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie jest przeszkodą do skutecznego ubiegania się o rentę po zmarłym współmałżonku. Podstawowym warunkiem jakie musi spełnić małżonek jest wykazanie, że w dacie śmierci jednego z nich – małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim, nie byli ani w separacji faktycznej ani w separacji sądowej. Konkludując, Rozdzielność majątkowa pozwala małżonkom na utrzymanie pełnej niezależności, np. w razie separacji lub rozwodu. Nadto, stanowi swego rodzaju zabezpieczenie przed ewentualną egzekucją prawną, w sytuacji gdy drugi z małżonków popadł w długi. Gdyby potrzebowali Państwo profesjonalnej porady prawnej w tym przedmiocie – zapraszamy do kontaktu.