Zawierając związek małżeński między małżonkami z mocy prawa powstaje ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Co to oznacza? Najprościej rzecz ujmując, wszystko co zostanie nabyte w czasie trwania związku małżeńskiego (przedmioty oraz nieruchomości ), ale też i długi z tym związane –  są wspólne (co do zasady).

Wspólne jest zatem pobierane wynagrodzenie za pracę, dochody z innej działalności każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego i osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie itd.

Niemniej jednak, jeżeli taka będzie wola małżonków lub przyszłych małżonków ( o czym poniżej) to mogą oni ustanowić rozdzielność majątkową. Rozdzielność majątkowa to rodzaj porozumienia małżeńskiego, na który można zdecydować się dobrowolnie lub może zostać nakazany przez sąd.

Sposoby ustanowienia

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie powstaje na zasadzie dobrowolnego postanowienia obu stron przed notariuszem lub poprzez przymusową decyzję sądu. 

W przypadku umowy przed notariuszem, małżonkowie oświadczają, że zmieniają swój ustrój majątkowy w małżeństwie. Do sporządzenia takiej intercyzy potrzebne są jedynie dane małżonków, ich dokumenty tożsamości oraz odpis skrócony aktu małżeńskiego potwierdzający, że małżeństwo trwa.

W treści aktu notarialnego notariusz dokładnie określi dane małżonków oraz datę powstania rozdzielności majątkowej. Co warto zaznaczyć , w tym wypadku – nie jest możliwe ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

Drugą drogą, która jest wybierana zazwyczaj gdy nie ma zgodności małżonków co do podjęcia takiej decyzji oraz daty powstania rozdzielności majątkowej –  jest postępowanie przed sądem. Orzeczenie w tej sprawie na wniosek jednego z małżonków wydaje sąd.

Co ważne, rozdzielność majątkowa może powstać między małżonkami na wniosek któregokolwiek z nich, ale także na wniosek wierzyciela jednego z małżonków.

W tym trybie rozdzielność majątkowa, w szczególnych przypadkach, może zostać ustanowiona przez sąd z datą wsteczną (przed dniem wniesienia powództwa).

Aby sąd wydał orzeczenie w sprawie rozdzielności majątkowej, pomiędzy małżonkami muszą zaistnieć ściśle ustalone okoliczności, czyli ważne powody, które naruszają lub bezpośrednio zagrażają interesom jednego ze współmałżonków, lub jego rodziny. Najczęściej przyczyną złożenia wniosku do Sądu, poza zgodną decyzją małżonków jest : separacja, sytuacja gdy jeden z małżonków zaniedbuje swoje obowiązki względem rodziny, gdy jeden z małż       onków trwoni majątek, gdy jeden z małżonków wykazuje zupełną niegospodarność, zatrzymywanie wspólnego dobytku wyłącznie przez jedną ze stron, wyjątkowa niezgodność oraz nieuzasadnione uchylanie się od pomnażania wspólnie wykreowanych dóbr.

Kiedy można ustanowić rozdzielność majątkową?

Rozdzielność majątkowa to stan prawny, który dotyczy wyłącznie osób pozostających w związku małżeńskim. Tylko bowiem małżonkowie, których małżeństwo trwa, mogą dążyć do ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy przyszli małżonkowie chcą ustanowić taki ustrój na przyszłość. W tym wypadku, para, która zamierza się pobrać, może w drodze aktu notarialnego ustalić, iż z dniem zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy stronami powstanie ustrój rozdzielności majątkowej. Taką umowę, potocznie zwaną intercyzą, można zawrzeć u każdego notariusza.

Jaki jest skutek rozdzielności majątkowej?

To co małżonkowie mieli przed zawarciem związku małżeńskiego oraz to co nabędą w czasie jego trwania pozostanie tylko własnością każdego z nich, a nie własnością wspólną z drugim małżonkiem.

Rozdzielność majątkowa nie wpływa na dziedziczenia.

Rozdzielność majątkowa dotyczy  relacji majątkowych małżonków za ich życia i na czas trwania zawartego przez nich związku małżeńskiego (na przyszłość). Tym samym ustrój majątkowy między małżonkami, nie ma wpływu na prawa do dziedziczenia.

 Rozdzielność majątkowa nie wpływa również na prawo drugiego współmałżonka do renty po zmarłym współmałżonku?

Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie jest przeszkodą do skutecznego ubiegania się o rentę po zmarłym współmałżonku. Podstawowym warunkiem jakie musi spełnić małżonek jest wykazanie, że w dacie śmierci jednego z nich – małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim, nie byli ani w separacji faktycznej ani w separacji sądowej.

Konkludując,

Rozdzielność majątkowa pozwala małżonkom na utrzymanie pełnej niezależności, np. w razie separacji lub rozwodu. Nadto, stanowi swego rodzaju zabezpieczenie przed ewentualną egzekucją prawną, w sytuacji gdy drugi z małżonków popadł w długi.

Gdyby potrzebowali Państwo profesjonalnej porady prawnej w tym przedmiocie – zapraszamy do kontaktu.