W obecnych czasach, nie jest czymś nadzwyczajnym sytuacja, gdy na skutek rozstania rodziców dziecko zamieszkuje z jednym z rodziców, zaś z drugim posiada wyłącznie okresowe bądź sporadyczne kontakty.
Wszystko wygląda prosto o ile rodzice po rozstaniu potrafią się porozumieć co do opieki i kontaktów dziecka z rodzicem, z którym na stałe nie mieszkają.
Gorzej, gdy rodzice pozostają w konflikcie i nie mogą dojść do porozumienia co do sposobu utrzymywania kontaktów. Wtedy jedyną możliwością jest ustalenie kontaktów z dzieckiem przez sąd.
Warto pamiętać, że nie tylko rodzice, ale też pozostali członkowie rodziny, którzy mają utrudniony kontakt z dzieckiem (np. dziadkowie) mogą żądać ustalenia kontaktów.
Sprawa o ustalenie kontaktów z wnukami przebiega na analogicznych zasadach co w sytuacji, gdy taki wniosek składa rodzic, stad też informacje zawarte w niniejszym wpisie znajdują zastosowanie w obu przypadkach .
Zakres i forma kontaktów z dzieckiem
Warto pamiętać, że kontakty z dzieckiem to zarówno prawo i obowiązek rodziców. W myśl polskiego prawa mogą być one realizowane w dwojaki sposób: poprzez możliwość przebywania z dzieckiem – odwiedzin oraz zabierania go poza miejsce zamieszkania oraz porozumiewania się – korespondencyjnego, telefonicznego, czy tez obecnie – środkami komunikacji elektronicznej (komunikatory, maile).
Tym co należy podkreślić na wstępie, jest fakt, iż kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej. Innymi słowy, fakt, że rodzic jest jej pozbawiony władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie, że nie ma prawa do kontaktów z dzieckiem.
Owszem jest taka możliwość, ale to w ekstremalnych przypadkach, np. gdy rodzic znęcał się nad dzieckiem.
Sposoby ustalenia kontaktów z dzieckiem
Ustalenie kontaktów z małoletnim dzieckiem może nastąpić w któryś z niżej wymienionych sposobów:
- Porozumienie zawarte między rodzicami;
- Porozumienie zawarte między rodzicami w obecności mediatora;
- Ustalenie kontaktów z dzieckiem w wyroku rozwodowym;
- Sądowe ustalenie kontaktów z dzieckiem;
- Ugoda sądowa;
Poniżej przedstawimy scenariusz związany z sądowym ustaleniem w kwestii kontaktów z dzieckiem, w ramach którego Sąd reguluje zasady, terminy, częstotliwość i sposób
wykonywania kontaktów przez rodzica.
Kiedy można wnieść sprawę o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Jeżeli rodzice nie są w stanie wypracować porozumienia lub gdy drugi rodzic utrudnia wykonywanie kontaktów, zasadnym jest rozważenie złożenia wniosku o uregulowanie kontaktów do Sądu.
Kto może złożyć wniosek o sądowe ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Dla możliwości złożenia wniosku o uregulowanie kontaktów nie ma znaczenia, czy rodzice są / byli małżeństwem. Przesłanką uzasadniająca złożenie wniosku jest brak możliwości realizowania swojego prawa i obowiązku związanego z kontaktami.
Z wnioskiem w sprawie ustalenia kontaktów może wystąpić:
- rodzic, z którym dziecko nie mieszka na stałe, gdy drugi rodzic utrudnia spotkania z synem czy córką;
- rodzic, z którym dziecko mieszka na stałe, a drugi rodzic nie wywiązuje się z dotychczas poczynionych ustaleń – np. nie odwozi dziecka po spotkaniu w umówionym czasie albo nie jest zainteresowany kontaktami z synem czy córką;
- inni członkowie rodziny, np. dziadkowie, którym z różnych względów są uniemożliwiane kontakty z wnuczką czy wnukiem.
Podstawowe elementy wniosku o ustalenie kontaktów
Zgodnie z art. 126 §1 KPC, wniosek o uregulowanie kontaktów z dzieckiem powinien zawierać szereg informacji, jakie są wymagane w przypadku pism procesowych, a mianowicie:
- wskazanie daty i miejsca sporządzenia;
- oznaczenie sądu, do którego jest kierowany à zgodnie z art. 569 KPC, właściwy wyłącznie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jego pobytu;
- wskazanie stron postępowania, tj. wnioskodawcy i uczestnika postępowania;
- oznaczenie pisma: „wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem”;
- sprecyzowanie stanowiska wnioskodawcy, tj. złożenie wniosku o ustalenie kontaktów wraz ze wskazanie sposobu ich uregulowania oraz jego uzasadnienie;
Określając sposób uregulowania kontaktów należy wziąć pod uwagę przede wszystkim 3 niezwykle istotne czynniki:
- Etap rozwoju dziecka, w tym stopień jego samodzielności. Co do zasady przyjmuje się, że , im dziecko jest młodsze, tym powinno częściej przebywać z matką;
- Relacje łączące dziecko z rodzicem, z którym nie mieszka na stałe – jeżeli dziecko ma dobre relacje to spokojnie można wnioskować o częstsze kontakty. Zaś jeśli dziecko nie chce spędzać czasu z danym rodzicem lub nawet obawia się przebywać w jego towarzystwie, to kontakty mogą zostać ograniczone, np. poprzez wskazanie że kontakty będą odbywać się w obecności rodzica, z którym dziecko mieszka na stałe;
- Formy wykonywania kontaktów – osobiste, rozmowy przez telefon, Skype, maile itp.
W ramach uzasadnienia należy określić m.in. sytuację rodzinną dziecka oraz jego rodziców.
6. można rozważyć zgłoszenie dodatkowych wniosków, jak np. o zabezpieczenie kontaktów, sporządzenie opinii biegłego czy przesłuchaniu świadków;
7. własnoręczny podpis wnoszącego;
8. dołączenie i wymienienie załączników à m.in. odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, dowód uiszczenia opłaty sądowej od wniosku.
Sądowe ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Sądowa sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem prowadzona jest w trybie nieprocesowym. W związku z czym, w celu wszczęcia sprawy sądowej w przedmiocie ustalenia kontaktów należy złożyć wniosek. Z kolei Sąd rozstrzyga kwestię kontaktów w formie postanowienia.
Przebieg sądowej sprawy o ustalenie kontaktów:
- Złożenie wniosku o uregulowanie kontaktów
Wniosek składa się do wydziału rodzinnego i nieletnich w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka. Wniosek podlega opłacie wysokości 100 złotych.
2. Postępowanie przed sądem w sprawie o kontakty z dzieckiem
W toku toczącego się postępowania sądowego ustala się jak kontakty z dzieckiem wyglądały do tej pory i jaki scenariusz okaże się najbardziej zgodny z dobrem małoletniego. W tym celu Sąd przede wszystkim przesłucha wnioskodawcę i drugiego rodzica, a także powołanych do sprawy świadków.
Nie rzadko, przy ustalaniu kontaktów z dzieckiem koniecznym staje się przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych – m.in. biegłego psychologa czy psychiatry, a także Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów. Tego rodzaju dowody pozwalają ustalić kompetencje wychowawcze i rodzicielskie rodzica, którego dotyczy ustalenie kontaktów z dzieckiem.
3. Wydanie postanowienia o ustaleniu kontaktów z dzieckiem
Postępowanie kończy się wydaniem postanowienia, w którym Sąd określi czy i w jaki sposób mają wyglądać kontakty rodzica z dzieckiem.
Postanowienia winny być na tyle szczegółowe i precyzyjne by nie pozostawiały wątpliwości co do zakresu kontaktów. Tym samym Sąd określa jak kontakty mają przebiegać w dni powszednie i weekendy, ale także w szczególnych okresach, takich jak święta, czas ferii i wakacji oraz w inne nietypowe dni – np. Dzień Ojca i Dzień Matki. Sąd może określić dodatkowe obowiązki – np. obowiązek odebrania dzieci z miejsca zamieszkania / szkoły / przedszkola itp. w dniu dokonywania kontaktów oraz odwiezienia do domu / szkoły/ przedszkola po zakończonym spotkaniu/wizycie.
Wniosek o zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem na czas trwania postępowania?
Niejednokrotnie we wniosku o ustalenie kontaktów warto rozważyć złożenie wniosku o zabezpieczenie kontaktów. Celem takiego wniosku jest ustalenie jak będą przebiegać kontakty z dzieckiem w trakcie trwania postepowania, tj. do momentu wydania postanowienia przez sąd.
Jest to o tyle istotne, że całe postępowanie może trwać nawet przez wiele miesięcy, a składając wniosek o zabezpieczenie kontaktów możemy zatem już na wstępie przynajmniej przejściowo uregulować tę kwestię.
Co zrobić, gdy rodzic nie stosuje się do postanowienia sądu i wciąż utrudnia realizację kontaktów z dzieckiem?
Niestety zdarza się , iż mimo zapadłego w sprawie postanowienia, drugi rodzic utrudnia kontakty. W takiej sytuacji, rodzic któremu utrudniane są kontakty może wszcząć
postępowanie o wykonanie kontaktów, które ma na celu przymuszenie rodzica do respektowania postanowienia sądu.
W toku takie postepowania Sąd w pierwszej kolejności zagrozi rodzicowi, że jeśli ten będzie dalej utrudniać realizowanie kontaktów, w ramach kary zapłaci określoną kwotę, ustaloną adekwatnie do sytuacji majątkowej rodzica.
A jeśli i to nie poskutkuje, to Sąd realizuje w/w groźne, a zatem przyznaje ustaloną kwotę na rzecz drugiego rodzica. Jeśli rodzic nie zapłaci dobrowolnie kary, wszcząć można egzekucje komorniczą.
Gdyby potrzebowali Państwo pomocy w tej materii – zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią !