Mediacje w sprawach cywilnych
Czy sprawa/spór zawsze musi toczyć się dalej przed Sądem i zakończyć wydaniem wyroku? Otóż nie, ponieważ strony w każdej sprawie cywilnej, której charakter na to zezwala, mogą uregulować spór w drodze ugody sądowej lub pozasądowej. Co istotne – ugoda zawarta przed Sądem w skutkach prawnych ma moc prawomocnego wyroku, w tym stanowi tytuł egzekucyjny, który po nadaniu mu klauzuli wykonalności, staje się podstawą do prowadzenia egzekucji przez komornika lub inny organ egzekucyjny. Niewątpliwą zaletą zawarcia ugody jest m. in. na szybsze i tańsze zakończenie sporu, co pozwala stronom na uniknięcie kosztów przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych oraz daje stronom możliwość wpływu na treść ostatecznego porozumienia (ugody). Ważne jest również to, że sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania. Co to jest mediacja? Mediacja jest dobrowolną, poufną metodą rozwiązywania sporu, w której strony sporu, z pomocą bezstronnego i neutralnego mediatora, samodzielnie dochodzą do porozumienia. Mediacja jest jednym z dobrowolnych sposobów rozwiązywania konfliktów. Daje możliwość nawiązania dialogu pomiędzy równymi stronami, wyjaśnienia spornych kwestii i nawiązania porozumienia. Mediacja prowadzona jest przez bezstronnego i neutralnego mediatora. Postępowanie mediacyjne jest poufne. Dzięki zawarciu ugody można przyspieszyć postępowanie oraz zaoszczędzić koszty. Przystąpienie do mediacji nie wiąże się z obowiązkiem zawarcia ugody. Dzięki mediacji strony mogą także wypracować częściowe porozumienie, ustalić jakie fakty nie są między nimi sporne, co pozwala na szybsze i tańsze zakończenie sporu. W jakich sprawach może być prowadzona mediacji? Mediacja może być prowadzona we wszystkich sprawach cywilnych, w których dopuszczalne jest zawarcie ugody, tj. w sprawach, w których wynik postępowania jest zależny od woli stron. Zawarcie ugody, a tym samym prowadzenie mediacji, jest więc możliwe np. w sprawach o: • zapłatę, • zniesienie współwłasności, • dział spadku, • podział majątku Jaki może być wynik mediacji? Mediacja może zakończyć się zawarciem wspólnie wypracowanej ugody, którą podpisują strony. Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole albo załącza się do niego. Sąd może zatwierdzić ugodę zawartą przed mediatorem, jeżeli wystąpią o to z wnioskiem strony ugody lub jedna z nich. Sąd odmówi zatwierdzenia ugody albo nadania jej klauzuli wykonalności, w całości lub w części, wyłącznie wówczas gdy jest ona: sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego zmierza do obejścia prawa, niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Jaki jest wpływ zawarcia ugody na koszty postępowania? W razie umorzenia postępowania na skutek zawarcia ugody przed mediatorem sąd zwraca całą opłatę od pozwu, jeśli ugoda zostanie zawarta przed rozpoczęciem rozprawy i ¾ opłaty, jeżeli ugoda zostanie zawarta po rozpoczęciu rozprawy. Koszty mediacji poniesione przez sąd wchodzą w skład wydatków sądowych, co oznacza, że sąd nakaże ich pokrycie stronie, która sprawę przegrała lub dokona ich stosunkowego rozliczenia w razie wygranej częściowej. Sąd może też w uzasadnionych przypadkach odstąpić od obciążania tymi kosztami stron. Sąd nie obciąży kosztami mediacji strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości. Więcej informacji o mediacji, jej przebiegu, skutków oraz kosztów mediacji można uzyskać na następujących stronach internetowych: Potrzebujesz wsparcia w mediacjach – zapraszamy do kontaktu z Kancelarią !
KARA UMOWNA, ODSTĄPIENIE OD UMOWY, WYKONANIE ZASTĘPCZE – czyli możliwości Zamawiającego/ Inwestora w przypadku nieterminowego Wykonawcy.
Przykład: Klient zawarł z Wykonawcą umowę, zgodnie z którą Wykonawca miał wykonać określone pracę (np. budowa podjazdu, malowanie mieszkania), w ustalonym przez Strony terminie. Wykonawca w terminie zrealizował jedynie 40% prac. Jak Klient może wymóc na Wykonawcy wykonanie umowy i czego może żądać ? KARA UMOWA Jeżeli Strony zawarły w umowie klauzulę, zgodnie z którą Wykonawca w razie opóźnienia ma zapłacić Inwestorowi/Zamawiającemu określoną kwotę, a opóźnienie takie nastąpiło, to oczywiście można dochodzić tzw. kary umownej. Zgodnie z treścią art. 483 § 1. Kodeksu Cywilnego (KC): Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Co więcej, w myśl art. 483§ 2KC: Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej. Tym samym Inwestor/ Zamawiający – może żądać od Wykonawcy zarówno zapłaty kary umownej, jak i dokończenia wykonania robót. Wykonawca, który nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania umownego, tj. np. opóźnia się z wykonaniem prac, może uchylić się od zapłaty kary umownej generalnie tylko wtedy, gdy wykaże, że opóźnienie wyniknęło nie z jego winy albo zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane (wtedy może żądać zmniejszenia kary umownej), albo wykazując, że kara umowna jest rażąco wygórowana (484 § 2 KC). ODSTĄPIENIE OD UMOWY Zamawiający/Inwestor może także skorzystać z możliwości odstąpienia od umowy. Zgodnie z treścią art. 636 § 1KC: Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić (…). W tym wypadku musimy pamiętać o tym, że przesłankami odstąpienia od umowy są : 1)wadliwe lub sprzeczne z umową wykonywanie dzieła ; 2)wezwanie do zmiany sposobu wykonania dzieła; 3)wyznaczenie terminu, z upływem którego prawo odstąpienia będzie możliwe do wykonania; 4)by wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Zgodnie z art. 494 § 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Co do zasady przyjmuje się, że w razie odstąpienia umowa jest uważana za niezawartą (tak jakby jej w ogóle nie było). W konsekwencji, Strony winny zwrócić sobie wzajemne świadczenia. Dodajmy, że wyznaczenia dodatkowego terminu z zagrożeniem odstąpienia od umowy nie traktuje się jako zmiany umowy, tym samym złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy – nie przedłuża Wykonawcy terminu. W konsekwencji powyższego, można od Wykonawcy żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. A zatem w razie odstąpienia od umowy można żądać od wykonawcy również kary umownej z tytułu nieterminowego wykonania zobowiązania, oczywiście jeżeli taka kara była w umowie zastrzeżona (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 5 października 2006 r., w sprawie do sygn. akt: IV CSK 157/06 – teza: Wykonanie prawa odstąpienia inwestora od umowy o roboty budowlane nie pozbawia go roszczenia o zapłatę kary umownej zastrzeżonej na wypadek przekroczenia terminu oddania obiektu/ Legalis nr: 80581/). WYKONANIE ZASTĘPCZE Z kolei w myśl art. 480 § 1 KC: W razie zwłoki dłużnika (Wykonawcy) w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel (Inwestor/Zamawiający) może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika (Wykonawcy). Rozwijając, zgodnie z § 3. W wypadkach nagłych wierzyciel (Inwestor/Zamawiający) może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika (Wykonawcy). W odróżnieniu do odstąpienia od umowy, wykonanie zastępcze – nie anuluje zawartej umowy. Celem wykonania zastępczego jest umożliwienie Inwestorowi osiągnięcie zamierzonego efektu robót – nakładem pracy innego wykonawcy. Wykonawca zastępczy może zarówno poprawić te prace, które już wykonał jego poprzednik, jak również zrealizować te, które jeszcze w ogóle nie zostały przeprowadzone. Działanie na koszt i ryzyko pierwotnego Wykonawcy oznacza, że to on będzie obciążony kosztami wynagrodzenia wykonawcy zastępczego. Inwestor/Zamawiający nie jest związany stawkami, które wiązały Go z Wykonawcą pierwotnym. Koszty robót zastępczych mogą przewyższać te stawki (np. kiedy „na wczoraj” szukaliśmy wykonawcy zastępczego w szczycie sezonu budowlanego). Niemniej jednak, Inwestor/Zamawiający nie ma pełnej swobody w ustalaniu wynagrodzenia wykonania zastępczego. Koszty wykonania zastępczego nie mogą być nadmierne i muszą odpowiadać stawkom rynkowym. W przypadku wykonania zastępczego, treść umowy nadal wiąże strony. Tym samym Inwestor/Zamawiający nadal może korzystać z rękojmi bądź gwarancji. Co więcej, za jakość prac wykonawcy zastępczego odpowiedzialność ponosił będzie także pierwotny Wykonawca Ponadto, w przypadku wykonania zastępczego – nie ma konieczności dokonywania rozliczeń wartości zrealizowanych prac, które są z kolei konieczne po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Pamiętajmy jednak, że dotychczasowemu Wykonawcy należy się wynagrodzenie wynikające z umowy. Jeśli jest to wynagrodzenie ryczałtowe, to Wykonawca winien otrzymać ustalone wynagrodzenie, pomniejszone o koszty (tylko konieczne i uzasadnione) wykonania zastępczego. ODSZKODOWANIE OD WYKONAWCYWarto dodać, iż w myśl art. 494 § 1. Zd. 2:Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Zatem Inwestor/Zamawiający może dochodzić odszkodowania za dodatkowo poniesione koszty – np. koszty dłuższego najmu mieszkania na czas remontu domu. PS> Zgonie z postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 14 czerwca 2021 r., w sprawie do sygn. akt: II CSK 78/21: „ Wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy wygasa także alternatywne prawo do powierzenia przez inwestora osobie trzeciej tzw. zastępczego wykonania (poprawienia lub dokończenia) dzieła na koszt i niebezpieczeństwo wykonawcy (Legalis nr 2587489). Innymi słowy, odstąpienie od umowy i wykonanie zastępcze to dwie alternatywne opcje, z których nie można korzystać równolegle.