Z dniem 7 listopada 2019 r. pożegnaliśmy w KPC (kodeksie postępowania cywilnego) tzw. fikcję doręczenia, która polegała na tym, że jeżeli pozwany nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, to po 14 dniach, tj. po dwukrotnym awizowaniu – sądy przesyłkę uznawały za doręczoną.
W myśl wprowadzonego art. 1391 § 1 KPC – Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 § 2 – 3 (1) lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika.
§ 2. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego lub dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie terminu stosuje się przepis art. 177 § 1 pkt 6.
Co powyższy przepis oznacza w praktyce dla Powoda?
W sytuacji, gdy Sąd nie doręczy pisma – Powód ma trzy możliwości wywiązania się z obowiązku określonego w art. 1391 § 1 KPC:
- złożenie dowodu doręczenia pozwanemu pisma za pośrednictwem komornika;
- wskazanie nowego adresu pozwanego wraz ze zwrotem pisma otrzymanego z sądu;
- wykazanie, że dotychczasowy adres pozwanego podany w pozwie jest aktualny.
W pierwszy przypadku – tj. gdy Powód składając do komornika wniosek o dokonanie doręczenia – musi w pierwszej kolejności ustalić komornika sądowego właściwego do wykonania tego wniosku.
Komornikiem właściwym miejscowo jest ten, w którego zasięgu terytorialnym znajduje się adres pozwanego określony w pozwie, pod którym ma nastąpić doręczenie.
Poza złożeniem wniosku, Powód w myśl art. 41 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych – zobowiązany jest uiścić zryczałtowaną opłatę w wysokości 60,00zł. Opłatę pobiera się za doręczenie na jeden adres oznaczonego pisma w sprawie, niezależnie od liczby adresatów tego pisma tam zamieszkałych i liczby podjętych prób doręczenia. Innymi słowy, jeśli chcemy by komornik podjął próby doręczenia pod dwoma adresami (bo np. nie wiemy, który jest właściwy) – to składamy opłatę w wysokości 120,00zł.
Brak uiszczenia opłaty na etapie złożenia wniosku spowoduje, że komornik wezwie wnioskodawcę do jej uiszczenie w terminie 7 dni, co oczywiście wydłuża procedurę.
Prawidłowo złożony i opłacony wniosek – skutkuje podjęciem przez komornika czynności pod wskazanym przez wnioskodawcę adresem, w ciągu 14 dni od złożenia opłaconego wniosku (lub uiszczenia opłaty po wezwaniu).
Komornik sądowy wykonuje czynności osobiście lub za pośrednictwem asesora komorniczego, aplikanta komorniczego lub pracownika kancelarii komornika, który spełnia odpowiednie ustawowe wymogi – udając się pod wskazany we wniosku adres.
Oczywiście najbardziej pożądaną i satysfakcjonującą powoda opcją – jest sytuacja gdy komornik zastanie pozwanego pod wskazanym adresem i ten odbierze skierowaną do niego korespondencję, podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru, które stanowi dowód doręczenia.
Jeżeli jednak komornik nie zastanie pozwanego pod wskazanym we wniosku adresem – to nie może pozostawić przesyłki innej osobie, która tam mieszka. Może jednak dokonać tzw. rozpytania wśród podmiotów wskazanych w art. 761 § 11 pkt 13 KPC (np. sąsiadów, obecnych domowników) – czy taka osoba mieszka / prowadzi działalność pod danym adresem.
Warto zaznaczyć, iż rozpytanie nie generuje dodatkowych kosztów po stronie powoda.
Treść dokonanych ustaleń komornik zamieszcza w specjalnym protokole.
W przypadku gdy komornik nie zastanie pozwanego pod wskazanym adresem, ale ustali, że pozwany tam zamieszkuje/prowadzi działalność – może zostawić awizo w skrzynce pocztowej z informacją o możliwości odbioru pisma w kancelarii komornika oraz pouczeniem, że należy je odebrać w terminie 14 dni od dnia umieszczenia zawiadomienia.
Po bezskutecznym upływie terminu do odbioru korespondencji z kancelarii komornika – uważa się przesyłkę za doręczoną, a komornik zwraca pismo wnioskodawcy (powodowi), informując go o dokonanych ustaleniach i przesyłając stosowny protokół z podjętych czynności.
W sytuacji nr 2 – tj., wprzypadku niedoręczenia korespondencji pozwanemu, przy jednoczesnym ustaleniu, że pozwany nie zamieszkuje/nie prowadzi działalności pod danym adresem, bądź w sytuacji gdy komornikowi pomimo podjęcia wymaganych czynności nie udało się ustalić, czy adresat zamieszkuje/prowadzi działalność pod wskazanym adresem – komornik zwraca powodowi korespondencję sądową wraz z protokołem z czynności doręczenia.
W takiej sytuacji powód ma możliwość złożenia wniosku do komornika o poszukiwanie aktualnego adresu zamieszkania pozwanego, co podlega dodatkowej opłacie w wysokości 40,00zł (art. 41 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych)
Niekiedy, gdy powód już na etapie składania wniosku wie, że znane mu adresy nie są aktualne – może już we wniosku inicjującym postępowanie w przedmiocie doręczenia pozwu –wnieść o poszukiwanie pozwanego.
Czynności poszukiwawcze, polegają na złożeniu przez komornika zapytań do m.in. organów podatkowych, organów rentowych, banków, organów administracji publicznej, zakładów ubezpieczeń czy spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych.
W przypadku szeroko zakrojonych poszukiwań, powód musi liczyć się jednak z dodatkowymi wydatkami, które go obciążają, np. za udzielenie komornikowi informacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Skarbowy, CEPIK czy banki. Ponadto, komornik może pobierać również zryczałtowane koszty dojazdu do miejsca, w którym doręcza pismo.
Jeżeli ostatecznie okaże się, że komornikowi nie uda się doręczyć korespondencji lub ustalić nowego adresu pozwanego – to dla powoda będzie to miało bardzo negatywne skutki procesowe. Zgodnie bowiem z art. 1391 § 2 w zw. z art. 177 § 1 pkt 6 KPC- sąd zawiesi postępowanie sądowe.
Na marginesie warto dodać, że przepisów o doręczeniu korespondencji przez komornika nie stosuje się w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W myśl bowiem art. 50529 § 1 KPC w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie stosuje się m.in. art. 1391 KPC.
Reasumując, uznać należy, iż o ile wprowadzona w 2019r. regulacja – niewątpliwie służy prawidłowej obronie praw pozwanego, to z pewnością nie jest korzystna dla powoda, którego możliwość dochodzenia swoich roszczeń i praw może zostać skutecznie zblokowana przez „sprytnego” pozwanego.
Nie można także zapominać o tym, iż procedura ta generuje dla powoda dodatkowe koszty , wydłuża postępowania, a to w konsekwencji np. w przypadku roszczeń pieniężnych skutkować może niewypłacalnością dłużnika i bezskuteczną egzekucją.
Wreszcie samo niedoręczenie korespondencji przez komornika i zawieszenie postępowania sądowego, może definitywnie przekreślić szanse na dochodzenie przez powoda swoich praw.