Renta rodzinna, to świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) uprawnionym członkom rodziny po śmierci osoby, która spełniała określone warunki. Celem tego świadczenia jest zapewnienie bliskim zmarłego wsparcia finansowego po jego utracie.
Kiedy można otrzymać rentę rodzinną ?
Prawo do renty rodzinnej przysługuje członkom rodziny osoby, która była całkowicie niezdolna do pracy oraz:
- miała ustalone prawo do emerytury lub spełniała warunki do jej uzyskania,
- miała prawo do emerytury pomostowej,
- miała prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do jej uzyskania,
- pobierała zasiłek lub świadczenie przedemerytalne,
- pobierała nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Komu przysługuje renta rodzinna ?
Art. 65. Uprawnieni do renty rodzinnej
- Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.
- Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.
Zgodnie z art. 65 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny:
I.Dzieciom- własnym, drugiego małżonka, przysposobionym, które nie ukończyły 16 lat lub 25 lat w przypadku gdy się uczą.
Bez względu na wiek przysługuje dzieciom całkowicie niezdolnym do pracy przed ukończeniem 16 roku życia lub w trakcie nauki w szkole do ukończenia 25 roku życia.
II. Wnukom, rodzeństwu- gdy zostały przyjęte na co najmniej rok przed śmiercią na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności.
III. Innym dzieciom-przyjętym co najmniej na rok przed śmiercią na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, z wyjątkiem dzieci które były wychowywane i utrzymywane w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.
IV. Wdowie/Wdowcu- który do dnia śmierci pozostawał we wspólności małżeńskiej, jeżeli:
- w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy;
- wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się w szkole 18 lat;
- sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej;
- ukończył 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, lecz nie później niż 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dzieci.
Wyjątki:
- Osoba, która nie spełnia powyższych warunków i nie ma źródła utrzymania, ma prawo do rentyn przez rok od śmierci współmałżonka oraz przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu kwalifikującym do wykonywania pracy zarobkowej nie dłużej niż przez 2 lata od śmierci współmałżonka.
- Małżonka lub małżonek rozwiedziony albo wdowa lub wdowiec, którzy w chwili śmierci współmałżonka nie pozostawali z nim we wspólności małżeńskiej, mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia wymienionych warunków mieli w dniu śmierci współmałżonka prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.
- Prawo do renty ma również małżonka rozwiedziona lub pozostająca w separacji, jeśli udowodni, że bezpośrednio przed śmiercią współmałżonka otrzymywała od niego alimenty na podstawie porozumienia między rozwiedzionymi lub separowanymi (nie dotyczy to mężczyzny).
V. Rodzicom-gdy spełniają warunki takie jak wdowiec/ wdówka dotyczące wieku, wychowania dzieci, niezdolności do pracy oraz gdy zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania.
Wysokość renty rodzinnej
Wysokość świadczenia zależy od liczby uprawnionych osób:
- jedna osoba otrzymuje 85% świadczenia zmarłego,
- dwie osoby – 90%,
- trzy osoby lub więcej – 95%.
Renta rodzinna jest wspólna dla wszystkich uprawnionych i dzielona między nich w równych częściach.
Przykład:
Świadczenie zmarłego wynosi 2000 zł, do renty rodzinnej uprawnione są dwie osoby.
2000 x 90%= 1800
1800: 2=900
Renta rodzinna dla każdej z osób uprawnionych wynosi 900 zł.
Renta rodzinna a emerytura
W Polskim prawie niedopuszczalne jest otrzymywanie zarówno emerytury jak i renty. Dlatego decyzje o przyjęciu renty rodzinnej po zmarłym mężu w przypadku wdowy, która spełnia warunki do jej otrzymania, zależy od niej samej.
Jak uzyskać rentę rodzinną?
Wniosek o rentę rodzinną należy złożyć do ZUS w miesiącu śmierci osoby, po której przysługuje świadczenie, lub w miesiącu następnym. Jeśli warunki do jej uzyskania zostały spełnione w chwili śmierci, renta przysługuje od dnia śmierci.
Zmniejszenie renty lub jej zawieszenie
Renta rodzinna może być zmniejszona w momencie kiedy osoba uprawniona osiągnie przychód, który przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Gdy przychód będzie wyższy niż 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie przekroczy 130% to renta zostanie zmniejszona o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.
Od 1 marca 2025r. maksymalne kwoty zmniejszenia wynoszą:
- 939,61 zł – dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 704,75 zł – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
- 798,72 zł – dla renty rodzinnej przysługującej jednej osobie.
Podsumowanie
Renta rodzinna to świadczenie z ZUS przysługujące członkom rodziny osoby zmarłej, która miała lub mogła mieć prawo do emerytury bądź renty. Otrzymać ją mogą między innymi dzieci, wdowa lub wdowiec oraz inni bliscy spełniający ustawowe warunki. Świadczenie to stanowi istotne wsparcie finansowe dla rodziny po utracie bliskiej osoby.
W przypadku pomocy przy złożeniu wniosku o rentę rodzinną lub otrzymania decyzji odmownej zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią – udzielimy fachowego wsparcia i pomożemy w dalszym postępowaniu.