Nowe zasady finansowania edukacji specjalnej i oddziałów integracyjnych – co się zmieniło?

W życie weszła nowa ustawa dotycząca dochodów jednostek samorządu terytorialnego zmieniająca sposób ich finansowania, a jednocześnie wprowadzająca korekty w ustawie o finansowaniu działań oświatowych. Nowością jest zastąpienie dotychczasowej części oświatowej subwencji ogólnej tzw. „kwotą potrzeb oświatowych”. Od tego momentu samorządy otrzymują środki zarówno na realizację własnych zadań edukacyjnych, jak i dotowanie oddziałów integracyjnych, dla których pełnią funkcję organu rejestrującego. Oznacza to, że kwota potrzeb oświatowych stała się podstawą naliczania dotacji oświatowej.

Rozporządzenie o podziale subwencji oświatowej – kluczowe modyfikacje

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych w 2025 roku jest inny sposób finansowania uczniów wymagających specjalnego wsparcia edukacyjnego.

Sposób finansowania nie opiera się już wyłącznie na orzeczeniu o potrzebie dotowania kształcenia specjalnego, ale uzależniono go od rzeczywistej liczby godzin pomocy udzielanej uczniowi. Zmodyfikowano również zasady rozliczeń dotyczących dzieci z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, a także z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Nowe regulacje przewidują:

• utrzymanie dotychczasowych zasad obejmujących dotowanie oddziałów integracyjnych;
• podniesienie wskaźnika finansowania działań oświatowych z 9,5 do 10;
• dla uczniów z autyzmem, zespołem Aspergera oraz z niepełnosprawnościami sprzężonymi uczących się w innych niż integracyjne i specjalne oddziałach – odejście od poprzedniego modelu na rzecz uzależnienia wysokości środków od łącznej liczby godzin wsparcia.

Nowe regulacje mają zapewnić, że środki finansowe będą przyznawane proporcjonalnie do faktycznych potrzeb uczniów korzystających ze wsparcia edukacyjnego. W przypadku uczniów wymagających placówki specjalne i ogólnodostępne stosują dodatkowe wagi.

Placówki specjalne

Dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz ze spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera, uczęszczające do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego, objęto wagą P87 = 10,00. Waga ta dotyczy również uczniów kształcących się w oddziałach specjalnych oraz w oddziałach przysposabiających do pracy, gdzie konieczne jest wdrożenie indywidualnej organizacji nauki oraz dostosowanych metod dydaktycznych.

Placówki ogólnodostępne

W szkołach ogólnodostępnych wprowadzono zróżnicowanie wag w zależności od liczby godzin pomocy udzielanej uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz ze spektrum autyzmu:

• P88 = 9,500 – dla dzieci objętych kształceniem specjalnym w klasach innych niż integracyjne i specjalne, gdy wsparcie przekracza 10 godzin tygodniowo.
• P89 = 7,100 – dla uczniów korzystających ze wsparcia w wymiarze od 5 do 10 godzin w oddziałach ogólnodostępnych (nieintegracyjnych i niespecjalnych).
• P90 = 3,600 – dla dzieci otrzymujących od 2 do 5 godzin pomocy w oddziałach ogólnodostępnych poza integracyjnymi i specjalnymi.
• P91 = 1,500 – dla uczniów, którym zapewnia się do 2 godzin wsparcia w tygodniu (z wyłączeniem sytuacji, w których liczba godzin wynosi 0).

Poza powyższym do systemu finansowania działań oświatowych włączono dzieci od 2,5 do 5 lat. Oznacza to rozszerzenie pomocy dla edukacji przedszkolnej oraz lepsze dopasowanie środków do rzeczywistych potrzeb. W związku z tym w projektowanym rozporządzeniu ustalono dla nich nowe wagi finansowe, oparte na dotychczasowych wartościach przypisanych dzieciom 6-letnim i starszym. Przy tym wagi dla 5-latków zostały obniżone o około 10%. Wynika to z faktu, że nauczyciele pracujący z młodszą grupą mają wyższy tygodniowy wymiar zajęć – 25 godzin wobec 22 godzin dla dzieci starszych.

Nowy wzór na liczbę uczniów. Jak przeliczać standard A?

Finansowy standard A służy do podziału całkowitej kwoty potrzeb oświatowych i wylicza się go na jednego ucznia przeliczeniowego zgodnie ze wzorem:

Źródło: Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025.

Standard A stanowi kalkulacyjną wartość jednostkową przypisaną uczniowi przeliczeniowemu (Up), która jest podstawą do ustalenia kwoty potrzeb oświatowych (KPi) należnej danej jednostce samorządu terytorialnego. Wyliczenie tego standardu odbywa się na podstawie danych z roku szkolnego przyjętego jako bazowy.

Godziny wsparcia – co to jest i dlaczego jest tak ważne dla dotacji?

Wspomniane już godziny wsparcia to zajęcia realizowane ponad standardowy zakres opieki, wychowania i nauczania, które każda placówka zapewnia wszystkim dzieciom. Obejmują one indywidualne zajęcia przeprowadzane z uczniem lub wsparcie udzielane przez nauczyciela zatrudnionego dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia specjalnego.

W przypadku ustalania liczby godzin wsparcia należy zweryfikować, czy są to zajęcia prowadzone indywidualnie, czy w grupie, a także jakiego rodzaju wsparcia dotyczą. Ważne w tym przypadku jest rozróżnienie, czy chodzi o zajęcia edukacyjne, pomoc psychologiczno-pedagogiczną czy zajęcia rewalidacyjne.

Duże znaczenie ma również to, kto realizuje dane działania – nauczyciel, specjalista czy osoba pełniąca funkcję pomocy nauczyciela.

Upraszczając powyższe, godziny wsparcia to:

• liczba godzin zajęć edukacyjnych prowadzonych indywidualnie lub w grupie do 5 osób;
• godziny zajęć rewalidacyjnych oraz psychologiczno-pedagogicznych realizowanych indywidualnie;
• połowa liczby godzin tych samych zajęć prowadzonych w grupie;
• tygodniowa suma godzin wsparcia ze strony nauczyciela specjalisty w zakresie pedagogiki specjalnej;
• tygodniowa liczba godzin wsparcia realizowana przez dodatkowych specjalistów;
• suma godzin przeznaczonych na wsparcie przez pomoc nauczyciela dla dzieci z autyzmem, zespołem Aspergera lub sprzężonymi niepełnosprawnościami.

Zgodnie z nowymi zasadami finansowania działań oświatowych, uczniowi z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, lub ze sprzężonymi niepełnosprawnościami zostanie przyznane dotowanie kształcenia specjalnego tylko wtedy, gdy rzeczywiście uczestniczy w zajęciach dodatkowych. Brak takiego wsparcia oznacza brak przyznania kwoty potrzeb oświatowych.

Przydzielone środki są uzależnione od liczby godzin wsparcia tygodniowo:

• do 2 godzin – przypisana zostaje waga 1,5, co zapewnia finansowanie na 2 – 3 godziny zajęć;
• od 2 do 5 godzin – stosuje się wagę 3,6, umożliwiając pokrycie 5 – 7 godzin wsparcia;
• od 5 do 10 godzin – naliczana jest waga 7,1, a to pozwala na finansowanie 10 – 14 godzin pomocy;
• powyżej 10 godzin – obowiązuje waga 9,5, wystarczająca na organizację 13 – 18 godzin wsparcia tygodniowo.

W przypadku dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego kwota wsparcia wynika bezpośrednio z liczby godzin zajęć wynikających zarówno z orzeczenia, jak i indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET). Prawidłowe określenie liczby godzin wsparcia pozwala przypisać odpowiednią wagę i otrzymać należne środki finansowe.

Czy rezygnacja z zajęć wpływa na wysokość dotacji?

Obowiązujące przepisy prawa oświatowego nie wskazują wprost, czy rodzic lub pełnoletni uczeń może oficjalnie zrezygnować z organizowanych przez szkołę zajęć obowiązkowych. W praktyce jednak opiekun dziecka z niepełnosprawnością lub pełnoletni uczeń mają możliwość złożenia dyrektorowi placówki oświadczenia o chęci nieuczestniczenia w tych zajęciach.

Warto podkreślić, że powodem rezygnacji nie powinny być przeszkody organizacyjne, takie jak trudności w dostępie do zajęć w ustalonych godzinach, brak wykwalifikowanych nauczycieli czy niedostosowanie oferty do potrzeb ucznia. Uzasadnieniem może być zapewnienie rozwoju i wsparcia edukacyjnego innymi formami niż szkolne zajęcia rewalidacyjne – pod warunkiem że zostanie to odnotowane w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym i uwzględnione podczas oceny funkcjonowania ucznia przez zespół specjalistów.

W takiej sytuacji rodzic dziecka z niepełnosprawnością lub samodzielny, pełnoletni uczeń powinien przekazać dyrektorowi placówki odpowiedni wniosek o zakończeniu udziału w zajęciach obowiązkowych, przedstawiając merytoryczne uzasadnienie – na przykład korzystanie z lekcji poza szkołą.

Rezygnacja z zajęć rewalidacyjnych nie skutkuje automatyczną utratą całej dotacji, jeśli środki pierwotnie przeznaczone na te zajęcia zostaną wykorzystane na inne formy wsparcia edukacyjnego w ramach dotowania kształcenia specjalnego. Od 1 stycznia 2025 r. wysokość dotacji dla uczniów z niepełnosprawnościami w oddziałach ogólnodostępnych uzależniono jednak od liczby godzin wsparcia. Oznacza to, że wycofanie się z udziału w określonych zajęciach może spowodować przyznanie niższej wagi finansowej, zgodnie z zasadami podziału środków dla samorządów na 2025 rok.

Tworzenie oddziałów integracyjnych w szkołach niepublicznych – jakie są procedury?

Założenie oddziału integracyjnego oznacza zmianę charakteru szkoły na placówkę z oddziałami integracyjnymi. Wiąże się to z obowiązkiem aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu. W związku z tym organ prowadzący niepubliczne liceum ogólnokształcące lub szkołę podstawową powinien poinformować o tym fakcie właściwy organ ewidencyjny.

Do zgłoszenia wspomnianej zmiany należy dołączyć statut szkoły, który określa organizację placówki uwzględniającą prowadzenie oddziałów integracyjnych. Nie wymaga się załączania opinii kuratora oświaty, jeśli szkoła już funkcjonuje. Zgodność z przepisami dotyczącymi oddziałów integracyjnych może być monitorowana przez organ nadzoru pedagogicznego w ramach kontrolnych działań.

Warto również pamiętać, że wprowadzenie oddziałów integracyjnych pociąga za sobą konieczność modyfikacji statutu placówki, przede wszystkim poprzez uwzględnienie w nim:

• zadań wynikających z prowadzenia oddziałów integracyjnych w ramach funkcjonowania szkoły;
• organizacji tych oddziałów w strukturze szkoły;
• zasad rekrutacji i przyjmowania uczniów do oddziałów integracyjnych.

Zmiany w prawie oświatowym: Kto może pomóc w interpretacji przepisów?

Kancelaria Radcy Prawnego Iwony Madoń z Krakowa świadczy kompleksową pomoc z zakresu prawa oświatowego dla szkół, jak i żłobków oraz przedszkoli. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu skutecznie pomagamy w interpretacji skomplikowanych przepisów oraz w rozwiązywaniu sporów w placówkach edukacyjnych. Doskonale znamy mechanizmy finansowania działań oświatowych poszczególnych instytucji, co pozwala nam na szybkie i efektywne rozpoznanie problemu, szczególnie w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.

Zachęcamy do kontaktu telefonicznego, mailowego lub poprzez formularz na naszej stronie internetowej. Nasi specjaliści chętnie udzielą profesjonalnej pomocy i wyjaśnią wszelkie kwestie związane z nowymi przepisami, zachodzącymi w prawie oświatowym.

Podsumowanie – czy subwencja oświatowa jest gotowa na zmiany?

Zmiany finansowania działań oświatowych w Polsce obowiązujące od 2025 roku wprowadzają nowy mechanizm oparty na „kwocie potrzeb oświatowych”, który zastępuje dotychczasową subwencję ogólną. Nowe regulacje lepiej dopasowują środki do faktycznych potrzeb szkół i innych placówek, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym dzieci z autyzmem oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Reforma odnosi się także do zasad wyliczania i korygowania kwoty potrzeb oświatowych oraz wprowadza jasne wytyczne dotyczące rozliczania dotowania kształcenia specjalnego celem zwiększenia przejrzystości. Wprowadzone zmiany mają na celu podniesienie jakości edukacji oraz stabilizację finansową samorządów, co jest niezbędne dla dalszego rozwoju polskiego systemu oświaty.