Opłaty za pobyt w DPS

Umieszczenie osoby bliskiej w Domu Pomocy Społecznej to trudna, ale czasami konieczna decyzja. Niesie za sobą nie tylko emocje, ale także obowiązki prawne i finansowe. Jednym z kluczowych zagadnień jest kwestia opłat za pobyt w DPS. Przepisy regulujące tę kwestię choć są szczegółowe, to jednocześnie budzą wiele pytań zarówno wśród rodzin, jak i samych mieszkańców.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady związane z odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Wyjaśniamy, kto i w jakiej kolejności jest zobowiązany do ponoszenia kosztów, jak ustalana jest wysokość opłat, kiedy można ubiegać się o zwolnienie lub obniżenie należności, a także jakie przysługują środki odwoławcze w przypadku niekorzystnej decyzji gminy.

Kto ponosi koszty pobytu w DPS?

Zgodnie z art.61 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej za pobyt w domu pomocy społecznej wnosić opłaty muszą kolejno:

1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu;
2. małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej:
   • w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
   • w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być
   • niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca  i jego rodzinę.

Jak wynika z powyższego, mieszkaniec DPS-u wnosi opłatę w wysokości nie więcej niż 70% swojego dochodu. W momencie, gdy kwota ta nie pokrywa pełnego kosztu pobytu, zobowiązana do zapłaty jest rodzina. Gdy zaś rodzina również nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu dopłaty za pobyt krewnego w DPS-ie, to kolejno do pobytu w DPS dopłaca gmina. Gmina ponosi wówczas różnicę między średnim kosztem utrzymania w DPS-ie, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca i rodzinę.

Przykład podziału kosztów za pobyt w DPS

Jeśli miesięczny pobyt w DPS-ie wynosi 3500 zł, a 70 proc. dochodów mieszkańca to 4000 zł – w pełni ponosi on koszty pobytu i ani rodzina, ani gmina nie muszą dopłacać za pobyt. Inaczej będzie jednak w przypadku, gdy 70 proc. przychodów nie pokrywa całej miesięcznej sumy pobytu. W takim wypadku koniecznym jest odniesienie się do kryterium dochodowego.

Kryterium dochodowe przy ustalaniu świadczenia za DPS

Od 1 stycznia 2025r. obowiązują nowe kryteria dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej oraz zwiększone kwoty świadczeń pieniężnych.

Zgodnie z nowymi przepisami kryteria dochodowe w pomocy społecznej wynoszą:

• dla osób samotnie gospodarujących nowe kryterium dochodowe wynosi 1010 zł,
• dla osób w rodzinie kryterium dochodowe wynosi 823 zł.

To oznacza, że 300 % kryterium dochodowego wynosi w 2025 roku 3030 zł w przypadku osób samotnie gospodarujących oraz 2469 zł w przypadku osób w rodzinie.

Przykład

Jeżeli więc mieszkaniec DPS nie może opłacić całości kosztów pobytu, ale ma na przykład żonę samotnie gospodarującą, której dochody wynoszą 4000 zł, to żona może być zobowiązana do dopłaty 970 zł (4000 zł – 3030 zł).

Warto podkreślić, iż zmiany kryteriów dochodowych są wynikiem weryfikacji, która odbywa się co trzy lata. 

Jak ustalana jest wysokość opłat rodziny?

W pierwszej kolejności wysokość dopłat za pobyt w DPS ustana jest z członkami rodziny w formie umowy. Organ gminy wzywa rodzinę do przedstawienia sytuacji dochodowej, na jej podstawię określa, w jakiej części każdy z członków rodziny będzie partycypował w kosztach za pobyt mieszkańca. Proponuje zawarcie umowy na określnych warunkach. W przypadku odmowy Gmina wydaje decyzję, w której ustala wysokość opłat.

Wysokość opłat za pobyt ustalana jest proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Jeżeli rodzina lub mieszkaniec uchylają się od płatności, koszty pokrywa zastępczo gmina. Jeśli gmina tymczasowo pokryje koszty pobytu ma prawo później dochodzić zwrotu tych pieniędzy od osób zobowiązanych.

Zwolnienie z opłat za pobyt w DPS

Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zwolnienie może zostać przyznane m.in. gdy:

• Rodzina ponosi opłaty za pobyt innych bliskich w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
• Występują szczególne okoliczności: choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub inne zdarzenia losowe;
• Rodzina utrzymuje się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
• Osoba zobowiązana samotnie wychowuje dziecko lub jest w ciąży;
• W przeszłości wystąpiło rażące naruszenie obowiązków rodzinnych przez mieszkańca DPS wobec zobowiązanego.

Odwołanie od decyzji gminy w sprawie opłat za DPS

W przypadku wydania decyzji dotyczącej opłat za pobyt w DPS możliwe jest skorzystanie z następujących środków prawnych:

• odwołanie do organu II instancji ( w tym wypadku SKO) w terminie 14 dni od doręczenia decyzji,

a gdy to nie pomoże:

• skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia decyzji odwoławczej.

Każda sytuacja jest inna, dlatego warto zadbać o prawidłowe sformułowanie argumentów i komplet dokumentów. Jeśli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu odwołania na decyzję w sprawie opłat za DPS lub skargi zapraszamy do współpracy z naszą kancelarią. Wspólnie zadbamy o Twoje prawa i interesy.