W przypadku gdy małżonkowie w trakcie postępowania rozwodowego zamieszkują razem, Sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania mieszkania, przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania już byłych małżonków.
Nawet jeśli tylko jeden z małżonków jest właścicielem lokalu, w którym dotychczas zamieszkiwało małżeństwo, to nie może od tak nakazać swojej żonie lub mężowi wyprowadzki z niego.
Co istotne, uprawnienie to istnieje przez cały czas trwania małżeństwa. I przysługuje niezależnie od rodzaju istniejącego pomiędzy małżonkami ustroju majątkowego (nawet jeśli podpisano intercyzę).
Nakazanie eksmisji ze wspólnego mieszkania.
Zgodnie art. 58 § 2 KRO Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. (…)
Istnieją zatem sytuacje gdy, jeden z małżonków swym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. W takim wypadku Sąd na wniosek drugiego małżonka może orzec eksmisje małżonka, który zachowuje się naganie i to już w wyroku rozwodowym.
Sąd musi w takim przepadku ustalić czy małżonek dopuszcza się rażąco nagannego postępowania wobec drugiego małżonka lub ich dzieci z nimi zamieszkujących.
Rażąca naganność zachowania musi być zawiniona oraz jednocześnie musi uniemożliwiać małżonkom wspólne zamieszkiwanie, tzn. że postępowanie małżonka stanowi zagrożenie dla spokoju i zdrowia drugiego małżeńska oraz innych osób wspólnie zamieszkujących, w tym np. małoletnich dzieci.
Ustawodawca nie określił jakie zachowania małżonka można uznać za rażąco naganne postępowanie skutkujące możliwością orzeczenia eksmisji. Niemnie jednak praktyka pokazuje, że za takie zachowania należy uznać np.:
- dopuszczanie się przemocy fizycznej lub psychicznej,
- nadużywanie alkoholu,
- demoralizacja małoletnich dzieci,
- wywoływanie awantur.
Jak żądać rozwodu z eksmisją ?
Sąd nie podejmuje decyzji o eksmisji jednego z małżonków „z urzędu”. Oznacza to, iż w petitum pozwu należy sformułować stosowne żądanie, a następnie stosownie je uzasadnić i udowodnić.
Dowodami w tego typu postępowaniu są najczęściej:
- spis interwencji policji,
- zeznania świadków (najczęściej rodzina i sąsiedzi).
- odpisy wyroków Sądów karnych dotyczące przestępstw przeciwko domownikom ( najczęściej przestępstwo znęcania)
- zaświadczenia o leczeniu odwykowym,
- zaświadczenia z izby wytrzeźwień,
- informacje o prowadzonej procedurze „niebieskiej karty”.
Wspólne mieszkanie jako majątek osobisty / wspólny, a żądanie eksmisji.
W tym aspekcie mamy trzy sytuacje :
- mieszkanie / dom stanowi majątek osobisty małżonka żądającego eksmisji – można żądać eksmisji współmałżonka ze wspólnie zajmowanego mieszkania;
- mieszkanie / dom stanowi majątek wspólny małżonków – procedura nakazania opuszczenia lokalu wygląda ciut inaczej, ale nie jest niemożliwa,
- mieszkanie / dom stanowi majątek osobisty tylko tego małżonka, który miałby być eksmitowany lub tylko ten małżonek posiada odpowiedni tytuł prawny do lokalu – w tym wypadku Sąd rozwodowy ma niejako związane ręce. Nie można domagać się eksmisji małżonka z mieszkania, które stanowi jego wyłączną własność (majątek osobisty), np. zostało nabyte przez niego jeszcze przez zawarciem związku małżeńskiego lub odziedziczone. Nie można żądać eksmisji także z mieszkania, które zostało temu małżonkowi przydzielone np. w z związku z pracą w służbach mundurowych.
W takiej sytuacji, jeżeli zachodzi np. przemoc należy szukać wsparcia w działaniu organów ścigania i następnie Sądu karnego;
Najczęściej do orzeczenia eksmisji w wyrokach rozwodowych dochodzi gdy Sąd uzna wyłączną winę jednego z małżonków. Warto dodać, iż niejako tożsame przesłanki badane są przez Sąd – przy ustalaniu winy rozpadu małżeństwa, jak i podstaw do eksmisji.
Inne podstawy eksmisji.
Na marginesie, eksmisji małżonka można domagać się nie tylko w trakcie sprawy rozwodowej i nie tylko na podstawie art. 58 §2 KRO, ale również, niezależnie od postępowania rozwodowego, na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (gdy małżonek swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie) czy na podstawie art. 11a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (gdy małżonek swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie). Wtedy jednak składa się osobny wniosek do Sądu, rozpatrywany niezależnie od sprawy rozwodowej.
Gdyby potrzebowali Państwo pomocy w powyższej materii – zapraszamy do kontaktu.