Od 1 września 2026 roku w polskich szkołach obowiązuje kilka ważnych zmian dotyczących m.in. podstawy programowej, organizacji zajęć, edukacji zdrowotnej, oceniania, korzystania z telefonów, żywienia oraz wsparcia uczniów.
Nie wszystkie elementy Reformy26 „Kompas Jutra” weszły jednak w życie jednocześnie. Część zmian jest wdrażana stopniowo, wraz z kolejnymi rocznikami. W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa programowa w szkole podstawowej obejmuje przede wszystkim klasy I i IV. W następnych latach będą dołączać kolejne klasy.
Dlatego przy przygotowywaniu dokumentacji szkoły, planu lekcji czy informacji dla rodziców trzeba zwracać uwagę nie tylko na treść nowych przepisów, lecz także na harmonogram ich wejścia w życie.
Stan prawny artykułu: 10 września 2026 r.
Co zmienia się w prawie oświatowym od września 2026 roku?
Jedną z najważniejszych zmian jest rozpoczęcie wdrażania nowej podstawy programowej w ramach Reformy26 „Kompas Jutra”. Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obowiązuje wszystkie dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym. W szkole podstawowej nowa podstawa jest natomiast wprowadzana etapami: w roku szkolnym 2026/2027 stosuje się ją w klasach I i IV, a w kolejnych latach obejmie następne roczniki.
Zmieniają się również ramowe plany nauczania. Wśród najważniejszych rozwiązań przewidziano:
- zwiększenie tygodniowego wymiaru edukacji wczesnoszkolnej z 20 do 21 godzin,
- przyrodę w nowej formule w klasach IV–VI,
- zajęcia praktyczno-techniczne zamiast techniki w klasach IV–VI,
- większą liczbę godzin pozostających do dyspozycji dyrektora,
- przeznaczanie części godzin z wychowawcą na zagadnienia związane z bezpieczeństwem,
- stopniowe wprowadzanie tygodnia projektowego.
W roku szkolnym 2026/2027 nowe ramowe plany dotyczą przede wszystkim klas I i IV szkoły podstawowej. Oznacza to, że np. uczeń klasy V czy VI nie przechodzi automatycznie od września 2026 r. na wszystkie rozwiązania przewidziane w nowej ramówce.
Przyroda i zajęcia praktyczno-techniczne
Nowy ramowy plan przewiduje przyrodę w klasach IV–VI w wymiarze po 3 godziny tygodniowo oraz zajęcia praktyczno-techniczne w wymiarze po 2 godziny tygodniowo. Zajęcia praktyczno-techniczne mają być organizowane w dwugodzinnych blokach. Także część zajęć z przyrody ma być prowadzona w dłuższych blokach, aby umożliwić realizację doświadczeń, projektów i zadań praktycznych.
W roku szkolnym 2026/2027 rozwiązania wynikające z nowej ramówki zaczynają obowiązywać w klasie IV, a kolejne roczniki będą obejmowane nimi stopniowo.
21 godzin w edukacji wczesnoszkolnej
Nowe przepisy zwiększają tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych na pierwszym etapie edukacyjnym z 20 do 21 godzin.
Nie oznacza to jednak jednoczesnej zmiany organizacji we wszystkich klasach I–III. W roku szkolnym 2026/2027 nowy ramowy plan rozpoczyna się od klasy I, a później będzie obejmował kolejne roczniki.
Edukacja zdrowotna od września 2026 roku
Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna stała się przedmiotem obowiązkowym. W szkołach podstawowych jest realizowana w klasach IV–VIII. W liceach, technikach i branżowych szkołach I stopnia zajęcia odbywają się w dwóch klasach wybranych przez dyrektora spośród klas I–III. Oddzielnie uregulowano zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. Są one nieobowiązkowe.
Nie należy więc określać ich jedynie jako fakultatywnego „modułu” obowiązkowej edukacji zdrowotnej. Z punktu widzenia przepisów są to odrębnie zorganizowane, nieobowiązkowe zajęcia. Przed ich rozpoczęciem szkoła ma również obowiązki informacyjne wobec rodziców uczniów niepełnoletnich i uczniów pełnoletnich.
Nowe zasady korzystania z telefonów w szkołach
Od 1 września 2026 r. obowiązują również nowe przepisy dotyczące korzystania z telefonów komórkowych i podobnych urządzeń elektronicznych. W szkołach podstawowych ustawowy zakaz korzystania z takich urządzeń obejmuje co do zasady teren szkoły oraz zajęcia edukacyjne organizowane poza jej terenem.
Inaczej wygląda sytuacja w szkołach ponadpodstawowych. Tam ustawodawca nie wprowadził identycznego, powszechnego zakazu. Szkoła może w statucie wprowadzić zakaz albo określić inne warunki korzystania z urządzeń.
Kiedy uczeń może skorzystać z telefonu?
Przepisy przewidują wyjątki. Korzystanie z urządzenia może być dopuszczalne m.in.:
- za zgodą nauczyciela, jeżeli jest potrzebne do realizacji zajęć,
- w celu kontaktu z rodzicem w nagłej sytuacji,
- gdy uczeń uzyska zgodę ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby,
- w razie zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.
Szkoła może również zorganizować miejsca przechowywania urządzeń. Statuty szkół mają zostać dostosowane do nowych przepisów do 31 grudnia 2026 r.
Co zmienia się w ocenianiu uczniów?
Od 1 września 2026 r. zmieniły się także niektóre zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Nowe przepisy określają m.in. zmienione obszary brane pod uwagę przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny zachowania. Obejmują one m.in. wywiązywanie się z obowiązków ucznia, szacunek wobec innych osób, odpowiedzialność za własny rozwój, przestrzeganie norm społecznych, kulturę języka, bezpieczeństwo, współpracę oraz zaangażowanie w życie szkoły i społeczności.
Zmodyfikowano również przepisy dotyczące prac domowych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. Pisemne prace domowe mają służyć utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu stosowaniu treści zrealizowanych podczas zajęć. Jeżeli uczeń wykona taką pracę, nauczyciel musi ją sprawdzić i przekazać uczniowi informację na jej temat.
Szkoła może także przewidzieć w swoim systemie oceniania możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace domowe. Nie wszystkie zmiany dotyczące egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów zaczęły jednak obowiązywać we wrześniu 2026 r. Część nowych regulacji w tym zakresie wejdzie w życie dopiero 1 września 2027 r.
Ocena funkcjonowania ucznia – co naprawdę zmieniło się od września 2026?
W nowych przepisach dotyczących poradni psychologiczno-pedagogicznych większe znaczenie ma ocena funkcjonowania dziecka lub ucznia. Nie oznacza to jednak wprowadzenia nowej, obowiązkowej „oceny funkcjonalnej” dla każdego ucznia ani nowej szkolnej oceny porównywalnej ze stopniem z przedmiotu czy oceną zachowania. Zmiany dotyczą przede wszystkim procesu diagnostycznego i procedur związanych z wydawaniem orzeczeń i opinii przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne.
Szkoły, przedszkola i placówki są zobowiązane w określonych procedurach do przekazywania informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, a przepisy określają standardy procesu diagnostycznego i oceny funkcjonowania. Dla szkoły oznacza to większe znaczenie rzetelnego opisywania potrzeb ucznia, jego mocnych stron, trudności oraz funkcjonowania w środowisku edukacyjnym.
Tydzień projektowy – czy jest obowiązkowy w 2026 roku?
W roku szkolnym 2026/2027 tydzień projektowy nie jest jeszcze obowiązkowy. Dyrektor szkoły podstawowej może zdecydować o jego organizacji w klasach IV–VIII. Obowiązek będzie wprowadzany stopniowo:
- w roku 2027/2028 – w klasach IV i V,
- w roku 2028/2029 – w klasach IV–VI,
- w roku 2029/2030 – w klasach IV–VII,
- od roku 2030/2031 – w klasach IV–VIII.
Tydzień projektowy ma służyć m.in. rozwijaniu współpracy, umiejętności praktycznych i łączeniu wiedzy z różnych przedmiotów.
Tydzień projektowy to forma pracy dydaktycznej, podczas której uczniowie przez kilka dni realizują projekty łączące wiedzę i umiejętności z różnych przedmiotów. Zamiast uczestniczyć wyłącznie w tradycyjnych lekcjach, pracują nad konkretnym problemem, zadaniem lub tematem, często w grupach i przy współpracy kilku nauczycieli. Celem tygodnia projektowego jest rozwijanie m.in. samodzielności, współpracy, kreatywności, planowania pracy oraz praktycznego wykorzystywania zdobytej wiedzy.
Bezpieczeństwo podczas godzin z wychowawcą
Nowe ramowe plany przewidują również, że w klasach IV–VIII co najmniej jedna godzina zajęć z wychowawcą w miesiącu ma być przeznaczona na rozwijanie umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i wojny. Nie jest więc precyzyjne określanie tych zajęć jedynie jako „godziny bezpieczeństwa w szkole”. Ich zakres jest szerszy i został konkretnie opisany w nowych ramowych planach nauczania. Przy tym rozwiązaniu również trzeba uwzględniać harmonogram wdrażania nowych ramowych planów.
Nowe zasady żywienia w szkołach
Od 1 września 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące produktów sprzedawanych uczniom oraz żywienia zbiorowego w szkołach, przedszkolach i innych jednostkach systemu oświaty. Zmiany obejmują zarówno szkolne stołówki, jak i sklepiki, bufety oraz automaty z żywnością. Ich celem jest m.in. ograniczenie cukru, soli i tłuszczu, zwiększenie udziału warzyw i produktów roślinnych oraz zmniejszenie ilości wysoko przetworzonej żywności.
Co zmieniło się w szkolnych stołówkach?
Przepisy określają bardziej szczegółowe zasady komponowania jadłospisów. Warzywa lub owoce powinny być podawane do każdego posiłku, przy czym większy udział mają stanowić warzywa. W żywieniu całodziennym trzeba również zapewnić co najmniej dwie porcje mleka albo odpowiednich alternatyw roślinnych.
W jadłospisie od poniedziałku do piątku powinny znaleźć się m.in.:
- co najmniej jedna porcja ryby,
- co najmniej jedna pełnowartościowa potrawa z nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych,
- dwa obiady z daniem mięsnym przygotowanym ze świeżego mięsa,
- co najmniej dwie zupy przygotowane na wywarze warzywnym,
- maksymalnie dwie potrawy smażone w tygodniu.
Zupy, sosy i inne potrawy powinny być przygotowywane z naturalnych składników, bez typowych koncentratów spożywczych, z wyjątkiem koncentratów wytworzonych z naturalnych składników. Woda ma być preferowanym napojem, a w napojach przygotowywanych na miejscu ograniczono ilość dodawanego cukru do maksymalnie 5 g na 250 ml napoju.
Nowe zasady uwzględniają również dzieci, które nie spożywają produktów odzwierzęcych. Jeżeli w ramach obiadu podawane jest mięso albo ryba, placówka powinna zapewnić im pełnowartościową alternatywę roślinną, w szczególności przygotowaną na bazie nasion roślin strączkowych.
Zmieniają się także zasady dotyczące wartości energetycznej posiłków. Obiad jednodaniowy powinien pokrywać około 20% dziennego zapotrzebowania energetycznego ucznia, a obiad dwudaniowy około 30%. Jeżeli placówka zapewnia trzy posiłki dziennie, powinny one pokrywać około 70–75% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Jadłospisy mają być oceniane również w szerszym, dziesięciodniowym ujęciu.
Co można sprzedawać w szkolnym sklepiku i automacie?
Nowe przepisy wprowadzają zamknięty katalog grup produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży na terenie szkoły. Jeżeli produkt nie mieści się w jednej z dopuszczonych kategorii i nie spełnia określonych wymagań, nie powinien być oferowany uczniom.
Dozwolone są m.in. pieczywo, kanapki, sałatki i surówki, mleko i produkty mleczne, odpowiednio wzbogacone napoje roślinne, produkty zbożowe, owoce, warzywa, orzechy i nasiona, soki i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących, woda, koktajle bez dodatku cukru, bezcukrowe gumy do żucia oraz gorzka czekolada zawierająca co najmniej 70% kakao.
Dla części produktów ustalono także konkretne limity. Przykładowo produkty zbożowe mogą zawierać maksymalnie 10 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1 g soli na 100 g lub 100 ml produktu. W pieczywie półcukierniczym i cukierniczym limit wynosi maksymalnie 13,5 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1,2 g soli na 100 g, a produkty mleczne mogą zawierać maksymalnie 10 g cukrów na 100 g lub 100 ml.
Zmiany w kształceniu zawodowym
Rok szkolny 2026/2027 przyniósł również istotne zmiany w szkolnictwie branżowym. Od 1 września 2026 r. możliwe jest kształcenie w 11 nowych zawodach. Wśród nich znajdują się m.in. monter optoelektroniki, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, nowe zawody z branży ogrodniczej oraz technik cyberbezpieczeństwa.
Zmodyfikowano również podstawy programowe kształcenia w wybranych zawodach. Kolejna zmiana dotyczy pensum nauczycieli kształcenia zawodowego. Ujednolicony tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć nauczycieli przedmiotów teoretycznych i praktycznej nauki zawodu wynosi 18 godzin. Rozwiązanie to było elementem zmian w Karcie Nauczyciela wdrażanych od roku szkolnego 2026/2027.
Doradztwo zawodowe – więcej narzędzi cyfrowych i współpracy z rodzicami
Od 1 września 2026 r. obowiązują również zmienione przepisy dotyczące doradztwa zawodowego. Doradcy mają szerzej wykorzystywać cyfrowe narzędzia i zasoby, dane dotyczące rynku pracy, prognozy zapotrzebowania na pracowników oraz informacje o karierach absolwentów. Szkoły mają także zapoznawać uczniów i rodziców z cyfrowymi narzędziami wspierającymi wybór dalszej ścieżki edukacyjnej i zawodowej.
Przepisy zwiększają również udział rodziców w działaniach doradczych, np. poprzez możliwość organizowania warsztatów i wydarzeń dotyczących planowania kariery. Nie oznacza to jednak, że rodzicom przyznano nowe prawo do formalnego współdecydowania za ucznia o wyborze szkoły lub zawodu. Chodzi przede wszystkim o silniejsze włączenie ich w proces doradczy i informacyjny.
Kogo dotyczą zmiany w prawie oświatowym od września 2026 roku?
Zmiany dotyczą różnych uczestników systemu oświaty, ale ich zakres nie jest taki sam dla wszystkich szkół, klas i placówek.
Zmiany dla uczniów
Z punktu widzenia uczniów najważniejsze są:
- stopniowe wdrażanie nowej podstawy programowej,
- nowa organizacja części zajęć,
- obowiązkowa edukacja zdrowotna,
- nowe zasady korzystania z telefonów,
- zmiany dotyczące ocen zachowania i prac domowych,
- większy nacisk na zajęcia praktyczne i pracę projektową,
- zmiany w doradztwie zawodowym.
Szczególnie ważne jest jednak sprawdzenie, czy konkretna zmiana obejmuje już daną klasę. Nowa podstawa programowa i nowe ramówki są wdrażane rocznikami, a nie jednocześnie we wszystkich klasach.
Zmiany dla nauczycieli
Nauczyciele muszą uwzględnić zarówno nowe podstawy programowe, jak i przepisy, które od września 2026 r. dotyczą wszystkich uczniów w określonych typach szkół.
W praktyce oznacza to m.in.:
- przygotowanie do pracy według nowej podstawy w klasach objętych reformą,
- uwzględnienie nowych zasad oceniania,
- stosowanie przepisów dotyczących prac domowych,
- realizację edukacji zdrowotnej zgodnie z nowymi zasadami,
- przestrzeganie regulacji dotyczących urządzeń elektronicznych,
- uwzględnianie nowych procedur związanych ze wsparciem psychologiczno-pedagogicznym.
Nauczyciele prowadzący klasy objęte nową podstawą powinni również uwzględniać większy nacisk na doświadczenia edukacyjne, kompetencje przekrojowe oraz praktyczne wykorzystanie wiedzy.
Zmiany dla dyrektorów szkół
Dyrektor szkoły odpowiada za praktyczne przygotowanie placówki do nowych przepisów.
W zależności od typu szkoły i klas objętych zmianami konieczne może być:
- sprawdzenie zgodności organizacji zajęć z aktualnymi ramowymi planami nauczania,
- przygotowanie przydziałów nauczycieli i planu lekcji,
- wdrożenie nowych zasad dotyczących telefonów,
- uwzględnienie obowiązkowej edukacji zdrowotnej,
- dostosowanie wewnątrzszkolnych zasad oceniania,
- przygotowanie szkoły do nowych procedur poradni psychologiczno-pedagogicznych,
- sprawdzenie organizacji żywienia,
- przygotowanie ewentualnego tygodnia projektowego.
W zakresie telefonów szkoły mają czas na dostosowanie statutów do nowych przepisów do 31 grudnia 2026 r.
Od 1 września 2026 r. zmieniono także przepisy dotyczące nadzoru pedagogicznego, wprowadzając monitorowanie jako dodatkową formę nadzoru obok kontroli i wspomagania. Plany nadzoru na rok szkolny 2026/2027 powinny zostać odpowiednio dostosowane.
Jak szkoły powinny przygotować się do zmian od września 2026 roku?
Najlepiej rozpocząć od ustalenia, które przepisy dotyczą konkretnej szkoły i konkretnych klas już w roku szkolnym 2026/2027. Nie wystarczy przygotować jednej ogólnej listy zmian dla całej placówki. Część regulacji, takich jak obowiązkowa edukacja zdrowotna czy zasady dotyczące telefonów obowiązuje szeroko od września 2026 r., natomiast nowa podstawa programowa i nowe ramowe plany są wdrażane stopniowo.
1. Sprawdź dokumentację szkoły
Warto zweryfikować:
- statut,
- szczegółowe zasady oceniania,
- program wychowawczo-profilaktyczny,
- regulaminy wewnętrzne,
- arkusz organizacyjny,
- procedury pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- dokumentację dotyczącą korzystania z urządzeń elektronicznych.
Szczególnej uwagi wymagają regulacje dotyczące telefonów oraz zmienione zasady oceniania.
2. Sprawdź ramowy plan i plan lekcji
Trzeba ustalić, które oddziały są już objęte nowym ramowym planem. W roku szkolnym 2026/2027 są to przede wszystkim klasy I i IV szkoły podstawowej. Pozwala to uniknąć błędu polegającego na zastosowaniu nowych wymiarów godzin od razu do wszystkich klas.
3. Przygotuj nauczycieli
Kadra powinna znać:
- zakres nowej podstawy programowej,
- nowe zasady oceniania,
- regulacje dotyczące prac domowych,
- zasady edukacji zdrowotnej,
- przepisy dotyczące telefonów,
- procedury związane z oceną funkcjonowania ucznia i współpracą z poradniami.
W szkołach, które zdecydują się na organizację tygodnia projektowego już w roku 2026/2027, warto także wcześniej ustalić jego harmonogram i zasady współpracy nauczycieli.
4. Poinformuj rodziców i uczniów
Nowe regulacje dotyczą wielu spraw bezpośrednio wpływających na codzienne funkcjonowanie ucznia.
Rodzice powinni otrzymać jasną informację m.in. o:
- zasadach korzystania z telefonów,
- organizacji edukacji zdrowotnej,
- nieobowiązkowych zajęciach „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”,
- zasadach oceniania,
- pracach domowych,
- zmianach wynikających z nowej podstawy programowej.
5. Sprawdź żywienie
Jeżeli szkoła prowadzi stołówkę, sklepik albo umożliwia sprzedaż żywności, należy sprawdzić zgodność oferty i umów z przepisami obowiązującymi od 1 września 2026 r.
6. Nie wprowadzaj przedwcześnie zmian zaplanowanych na kolejne lata
To jedna z najważniejszych zasad. Reforma26 nie kończy się we wrześniu 2026 r. Nowa podstawa będzie obejmowała kolejne roczniki w następnych latach, obowiązkowy tydzień projektowy zostanie wprowadzony stopniowo od roku szkolnego 2027/2028, a nowe podstawy dla pierwszych klas szkół ponadpodstawowych mają wejść od września 2027 r.
Potrzebujesz pomocy z zakresu prawa oświatowego?
Zmiany obowiązujące od roku szkolnego 2026/2027 dotyczą wielu różnych aktów prawnych. Inne terminy obowiązują przy podstawie programowej, inne przy ocenianiu, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, korzystaniu z telefonów czy organizacji kształcenia zawodowego.
Dlatego przy aktualizacji dokumentacji szkoły warto każdorazowo sprawdzić nie tylko treść nowego przepisu, lecz również jego przepisy przejściowe oraz datę wejścia w życie. W przypadku bardziej złożonych zmian warto skonsultować dokumentację i procedury z osobą, która specjalizuje się w prawie oświatowym. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których nowe przepisy wymagają zmian w statucie szkoły, regulaminach, zasadach oceniania albo organizacji pracy placówki.
Wsparcie prawno-organizacyjne może być przydatne m.in. przy:
- aktualizacji statutu i regulaminów,
- dostosowaniu zasad oceniania,
- przygotowaniu procedur dotyczących telefonów,
- organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- interpretowaniu nowych ramowych planów nauczania,
- przygotowaniu arkusza organizacyjnego,
- sprawach kadrowych i pensum nauczycieli,
- organizacji kształcenia zawodowego,
- wdrażaniu nowych zasad żywienia.
W takich sytuacjach pomocny może być radca prawny zajmujący się prawem oświatowym, który przeanalizuje obowiązki konkretnej placówki i pomoże dostosować dokumentację do aktualnych przepisów. Wsparcie w tym zakresie oferuje Kancelaria Radcy Prawnego Iwony Madoń, zajmująca się m.in. obsługą prawną szkół i placówek oświatowych oraz doradztwem związanym ze zmianami w prawie oświatowym.
Najważniejsze jest rozróżnienie między tym, co już obowiązuje, tym, co zaczęło być wdrażane, oraz tym, co wejdzie w życie dopiero w kolejnych latach. Dzięki temu szkoła może przygotować dokumentację i organizację pracy zgodnie z rzeczywistym harmonogramem zmian, bez wprowadzania obowiązków zbyt wcześnie lub pomijania tych, które już weszły w życie.
